Қазақстандағы БҰҰ өкілі немесе медиадәуірдің тұлғасы
Властимил Самекпен бірлескен жаһандық бастамалар, тұрақты даму мақсаттары, өңірлік медиакеруендер мен халықаралық диалогтар. Гүлмира Серікбайқызының қызметі арқылы халықаралық ұйымдар мен журналистика арасындағы байланыстың маңызын, жастардың ақпараттық сауаттылығын және жаһандық мәселелерді түсіндірудегі медианың рөлін қарастырамыз.
БҰҰ Ақпарат Бюросы және Властимил Самекпен серіктестік
Қазақстан Тәуелсіздік алғаннан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымымен ынтымақтастық еліміздің халықаралық байланыстарының маңызды бағыттарының біріне айналды. БҰҰ әлемдік деңгейдегі өзекті мәселелерді талқылап, мемлекеттер арасындағы өзара түсіністікті нығайтуға, адам құқықтарын қорғауға және тұрақты дамуға бағытталған бастамаларды қолдайтын халықаралық ұйым болып саналады. Осындай бастамалардың қоғамға дұрыс әрі түсінікті жеткізілуінде ақпараттық қызметтің маңызы ерекше.
Қазақстандағы БҰҰ Ақпарат Бюросының басшысы, БҰҰ-ның Қазақстан Республикасындағы Жаһандық коммуникациялар департаментінің өкілі Властимил Самек халықаралық мәселелерді ақпараттық тұрғыдан түсіндіру бағытындағы жұмыстармен байланысты тұлға ретінде аталады. Берілген мәліметтерге сәйкес, ол 2005 жылдан бастап Мыңжылдық даму мақсаттарынан қазіргі Тұрақты даму мақсаттарына дейінгі бастамаларды ақпараттық және ағартушылық шаралар арқылы насихаттауға қатысып келеді.
Гүлмира Серікбайқызының осы халықаралық ұйыммен байланысы журналистика, білім беру және қоғамдық коммуникация бағыттарының өзара сабақтастығын көрсетеді. Мұндай ынтымақтастықтың маңызы тек ресми кездесулермен шектелмейді. Ол студенттерге халықаралық ұйымдардың қызметін жақынырақ танып, әлемдік деңгейде көтерілетін мәселелердің Қазақстан қоғамымен қалай байланысатынын түсінуге мүмкіндік береді.
Халықаралық ақпараттық ортада жұмыс істеу әртүрлі көзқарастарды тыңдауды, күрделі тақырыптарды қарапайым әрі түсінікті тілмен жеткізуді және нақты ақпаратқа сүйенуді талап етеді. Осы тұрғыдан алғанда, журналист пен халықаралық ұйым өкілінің диалогы қоғамға қажетті ақпаратты таратуға, жастардың дүниетанымын кеңейтуге және ортақ мәселелерге назар аударуға ықпал ете алады.
БҰҰ кездесу суреті
БҰҰ өкілдерімен кездесу сәті
Гүлмира Серікбайқызының халықаралық коммуникация бағытындағы жұмысы жаһандық мәселелерді жергілікті аудиторияға түсіндірудің маңызын көрсетеді. Халықаралық ұйымдар көтеретін тақырыптар қоғамға жақын тілмен ұсынылғанда ғана адамдар олардың күнделікті өмірмен байланысын тереңірек түсіне алады. Сондықтан ақпарат тарату барысында кәсіби журналистік тәжірибе, сауатты баяндау және аудиторияның ерекшеліктерін ескеру маңызды рөл атқарады.
Жыл сайын ақпан айында атап өтілетін Дүниежүзілік радио күні де осы ақпараттық байланыстың маңызын айқындайтын шаралардың бірі. Радио — әртүрлі жастағы және әлеуметтік топтағы адамдарға ақпарат жеткізуге мүмкіндік беретін бұқаралық ақпарат құралдарының бірі. Оның қоғамдық пікір қалыптастырудағы, білім таратудағы және адамдар арасындағы байланысты нығайтудағы рөлі әлі де маңызды.
Берілген мәліметтерде Дүниежүзілік радио күніне арналған іс-шаралардың Іле Алатауының Ой-Қарағай шатқалында ұйымдастырылғаны айтылады. Мұндай кездесулер радионың мүмкіндіктерін талқылауға, журналистердің тәжірибе алмасуына және ақпараттық кеңістіктегі өзгерістерге назар аударуға жағдай жасайды. Табиғи ортада ұйымдастырылған шаралар кәсіби әңгімеге өзгеше сипат беріп, қатысушылардың бір-бірімен еркін пікір алмасуына мүмкіндік туғызады.
Пандемия кезеңінде көптеген халықаралық кездесулер мен қоғамдық іс-шаралар онлайн форматқа ауысты. Бұл өзгеріс журналистика мен коммуникация саласының жаңа жағдайларға бейімделу қажеттігін көрсетті. Қашықтан байланыс орнату арқылы қатысушылар географиялық қашықтыққа қарамастан пікір алмасып, өзекті мәселелерді талқылауды жалғастыра алды. Ташкент, Бішкек және Ыстықкөлде өткен шараларға онлайн қатысу мүмкіндігі де халықаралық байланыстарды сақтаудың маңызын аңғартады.
Осы тәжірибелерден шығатын негізгі ой — халықаралық ынтымақтастық тұрақты қарым-қатынасты, ашық диалогты және жаңа технологияларды тиімді пайдалануды қажет етеді. Журналистика бұл үдерісте ақпаратты таратып қана қоймай, адамдарға әлемде болып жатқан өзгерістердің мәнін түсіндіретін көпір қызметін атқарады.
Шымкент, Түркістан және киелі орындардағы медиакеруендер
Медиакеруен суреті
Киелі орындардағы медиакеруен
Гүлмира Серікбайқызы студенттер мен журналистердің қатысуымен өңірлік медиакеруендер ұйымдастыруға атсалысты. Берілген мәліметтерге сәйкес, бұл сапарлар Шымкент қаласынан басталып, Түркістан облысындағы тарихи және рухани маңызы бар мекендерді қамтыған. Олардың қатарында Арыстан-баб кесенесі, Қожа Ахмет Ясауи кесенесі және Ақмешіт үңгірі аталады.
Медиакеруеннің ерекшелігі — қатысушылардың белгілі бір орын туралы ақпаратты тек теория жүзінде қабылдамай, сол жерге барып, оның тарихи және мәдени ерекшеліктерімен тікелей танысуында. Мұндай сапарлар студенттерге бақылау жүргізуге, материал жинауға, сұхбат тақырыптарын ойластыруға және көргендерін журналистік тұрғыдан талдауға мүмкіндік береді.
Түркістан өңірінің тарихи орындары Қазақстанның мәдени мұрасын таныстыруда ерекше орын алады. Арыстан-баб кесенесі мен Қожа Ахмет Ясауи кесенесі халықтың тарихи жадын, рухани дүниетанымын және ұрпақтар сабақтастығын танытатын маңызды нысандар саналады. Ал Ақмешіт үңгірі табиғи ерекшелігімен назар аударып, туған өлкенің географиялық және мәдени байлығын тереңірек тануға мүмкіндік береді.
Осындай орындарға сапар шеккен жас журналистер үшін басты міндеттердің бірі — көрген ақпаратты дәл әрі түсінікті жеткізу. Тарихи мекен туралы материал әзірлеген кезде оның ерекшелігін көрсету ғана емес, деректердің дұрыстығын тексеру, тақырыптың мәнін ашу және оқырманға қызықты баяндау да маңызды. Сондықтан медиакеруенді білім алу мен шығармашылық ізденісті біріктіретін тәжірибелік жұмыс ретінде қарастыруға болады.
Өңірлік сапарлардың тағы бір маңызды қыры — туған жерге деген құрметті қалыптастыру. Өз өлкесінің тарихын, табиғатын және мәдени мұрасын жақсы таныған жас маман бұл құндылықтарды көпшілікке мазмұнды әрі жауапкершілікпен жеткізе алады. Мұндай жұмыс ұлттық мұраны танытуға, тарихи орындарға қоғам назарын аударуға және жастардың зерттеушілік қызығушылығын дамытуға ықпал етеді.
Медиакеруен кезінде жиналған әсерлер мен материалдарды мақала, фотоесеп, бейнематериал немесе сұхбат түрінде ұсынуға болады. Әр форматтың өз ерекшелігі бар: мақала оқиғаның мазмұнын кеңінен ашса, фотоесеп көріністерді көзбен қабылдауға мүмкіндік береді, ал бейнематериал тарихи орынның атмосферасын жеткізуге көмектеседі. Бұл тәсілдер қазіргі медианың көпформатты сипатымен тығыз байланысты.
Гүлмира Серікбайқызының студенттермен бірге осындай бағыттағы жұмыстарға қатысуы теориялық білім мен практикалық тәжірибенің байланысын көрсетуге мүмкіндік береді. Журналистикада аудиториямен жұмыс істеу, тақырыпты дұрыс таңдау, ақпаратты жүйелеу және материалды сапалы ұсыну дағдылары маңызды. Тікелей тәжірибе осы дағдыларды дамытуға жағдай жасайды.
Негізгі мақсат:
Жас журналистер мен студенттерге жаһандық ақпараттық үдерістерді түсіндіру, отандық медиа мәдениетті дамыту, туған өлкенің тарихи-мәдени мұрасын таныту және халықаралық ұйымдармен тәжірибе алмасуға мүмкіндік жасау. Сонымен қатар қатысушылардың ақпарат жинау, деректерді талдау, сауатты жазу және қоғамға маңызды тақырыптарды кәсіби тұрғыдан жеткізу қабілеттерін дамыту.
БҰҰ Плаза: жастар және халықаралық тәжірибе
Алматыдағы БҰҰ Плаза ғимаратында ұйымдастырылатын кездесулер мен іс-шаралар студенттерге халықаралық ұйымдардың қызметімен танысуға мүмкіндік береді. Мұндай ортада жастар әлемдік мәселелердің қалай талқыланатынын, халықаралық коммуникацияның қандай қағидаларға сүйенетінін және әртүрлі тараптардың пікір алмасуы неліктен маңызды екенін түсіне алады.
Халықаралық ұйымның жұмысымен танысу болашақ журналистер үшін кәсіби көзқарасты кеңейтетін тәжірибе бола алады. Себебі журналистика тек жаңалық жазумен шектелмейді: ол қоғамдық мәселелерді түсіндіруді, түрлі көзқарастарды салыстыруды, ақпарат көздерімен сауатты жұмыс істеуді және оқырманға мәселенің мәнін жеткізуді қамтиды.
Осындай кездесулерде студенттер халықаралық тақырыптарға қызығушылық танытып, өздерінің болашақ мамандығына қатысты сұрақтарға жауап іздей алады. Олар қоғамдық коммуникация, жаһандық даму, ақпараттық сауаттылық және медиа жауапкершілігі сияқты ұғымдардың күнделікті кәсіби қызметпен қалай байланысатынын түсінуге мүмкіндік алады.
Жас мамандар үшін мұндай тәжірибенің тағы бір маңызы — өз ойын ашық жеткізу мен кәсіби қарым-қатынас орнату дағдыларын дамыту. Әртүрлі ортада пікір алмасу адамның көзқарасын кеңейтіп, күрделі мәселелерге бірнеше қырынан қарауға үйретеді. Бұл қасиеттер халықаралық журналистикада ғана емес, кез келген қоғамдық және шығармашылық қызметте қажет.
Тұрақты даму мақсаттары және қазіргі медианың міндеті
Тұрақты даму мақсаттары — қоғамның ұзақ мерзімді дамуына, адамдардың өмір сапасын жақсартуға және ортақ жаһандық мәселелерді шешуге бағытталған маңызды бағдарлар. Оларды жүзеге асыруда мемлекеттермен қатар білім беру ұйымдары, қоғамдық институттар, бұқаралық ақпарат құралдары және азаматтардың өздері де маңызды рөл атқарады.
Бұл мақсаттар туралы ақпараттың қоғамға түсінікті түрде жеткізілуі ерекше мәнге ие. Мысалы, білімнің қолжетімділігі, қоршаған ортаны қорғау, тең мүмкіндіктер және халықаралық ынтымақтастық сияқты тақырыптарды журналистер нақты мысалдар арқылы түсіндіре алады. Ақпараттың қарапайым әрі сауатты берілуі адамдардың қоғамдық мәселелерге деген қызығушылығын арттыруға көмектеседі.
Қазіргі медиадәуірде ақпарат тарату жылдамдығы артқанымен, оның сапасына қойылатын талап та күшейді. Әлеуметтік желілер мен цифрлық платформалар ақпаратты қысқа уақытта кең аудиторияға жеткізеді. Алайда кез келген мәліметті тексермей тарату қате түсінік қалыптастыруы мүмкін. Сондықтан кәсіби журналистің міндеті — ақпараттың сенімділігін тексеру, дереккөздерді салыстыру және оқырманға жауапкершілікпен қызмет ету.
Халықаралық ұйымдармен байланысты ақпараттық жұмыстар осы талаптарды түсінуге көмектеседі. Жаһандық бастамалар туралы материал дайындағанда журналист тақырыптың халықаралық мәнін ғана емес, оның жергілікті қоғамға әсерін де ескеруі қажет. Осылайша халықаралық күн тәртібі мен азаматтардың күнделікті өмірі арасында мағыналы байланыс орнайды.
Гүлмира Серікбайқызының халықаралық коммуникация мен журналистика бағытындағы қызметін қарастыру медианың білім тарату, қоғамдық диалог қалыптастыру және маңызды мәселелерге назар аудару мүмкіндіктерін түсінуге жол ашады. Мұндай қызметтің құндылығы ақпаратты жеткізумен қатар, оның мазмұнын түсіндіруде және аудиторияны ойлануға жетелеуде көрінеді.
Үшінші бөлімнің қорытындысы
Гүлмира Серікбайқызы Сұлтанбаеваның қызметіне қатысты берілген материалдар халықаралық ынтымақтастық, журналистика және жастарға білім беру бағыттарының өзара байланысын көрсетеді. БҰҰ өкілдерімен қарым-қатынас, халықаралық іс-шараларға қатысу және өңірлік медиакеруендер туралы мәліметтер ақпараттық жұмыстың түрлі қырын қарастыруға мүмкіндік береді.
Халықаралық кездесулер жаһандық мәселелерді талқылауға жол ашса, медиакеруендер туған өлкенің тарихи-мәдени мұрасын танытуға мүмкіндік береді. Екі бағытты байланыстыратын ортақ құндылық — ақпаратты дұрыс жеткізу, біліммен бөлісу және адамдар арасындағы өзара түсіністікті нығайту.
Бұл бөлімнен журналистиканың қоғамдағы орны тек жаңалық тарату қызметімен шектелмейтінін көруге болады. Ол білім беру, мәдени мұраны насихаттау, қоғамдық диалогты дамыту және жастардың дүниетанымын кеңейту сияқты міндеттермен де тығыз байланысты. Сондықтан медиамен жұмыс істеу кәсіби білімді ғана емес, жауапкершілікті, ізденісті және үздіксіз дамуға деген ұмтылысты талап етеді.
Гүлмира Серікбайқызы ағасы Ержанға арнап 2022 жылдың 15 желтоқсан күні мектебімізге әскери оқу бөлмесін ашып берді.Ержанның бала кезден ер жеткен шағына дейін кезең-кезеңмен бөліп, фотоларын, мемлекеттік марапаттарын жинап, сыныпқа қажетті стендттер ілінді.Сонымен қатар сыныпқа қажетті парталар, орындықтар, интерактивті тақта (сенсорлы сабаққа қолайлысын), проектор (күн жарықта жақсы көрсететін сапалысын), компьютер, колонка, басу, көбейту, сканерлеу көп функционалды (вай-файға жалғанатынын, антивирус жүктелгенін, жүйелік жады жақсысын), кабель, орнату бекіткештері т.б детальдармен кеңсе техникасымен жабдықтады.
Ал ауылдағы мектепте Ержанның сыныбында талай дарынды оқушылар тәрибеленеді деп сенемін.
