```html
ІІ Бөлім: Педагогикалық қызметі және ғылыми-шығармашылық мұрасы — Гүлмира Сұлтанбаева
Екінші тарау
Гүлмира Серікбайқызы Сұлтанбаеваның педагогикалық қызметі, ғылыми-шығармашылық мұрасы
Саяси ғылымдар докторы, саясаттану профессорының ғылыми еңбектері, халықаралық тағылымдамалары, педагогикалық қызметі, сараптамалық жұмыстары және кәсіби қалыптасу жолы.
Портрет суреті осында қойылады (gulmira_sultanbaeva.jpg)
Сұлтанбаева Гүлмира Серікбайқызы
Ғылыми дәрежесі мен көрсеткіштері
Саяси ғылымдарының докторы, саясаттану профессоры.
Гүлмира Серікбайқызы Сұлтанбаева саяси институттар, этносаяси конфликтология, ұлттық және саяси процестер мен технологиялар бағытында ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізеді. Оның кәсіби қызығушылықтары журналистика, саяси коммуникация, ақпараттық кеңістік, цифрлық медиа және қоғамдағы коммуникациялық үдерістермен байланысты.
Ғылыми қызметтің басты ерекшелігі — қоғамда болып жатқан өзгерістерді зерттеу, ақпараттың қоғамдық пікірге ықпалын түсіндіру және саяси коммуникацияның заманауи ерекшеліктерін талдау. Бұл бағыттар бүгінгі ақпараттық қоғамда ерекше маңызға ие. Себебі цифрлық технологиялардың дамуы адамдардың ақпарат алуына, пікір алмасуына және қоғамдық мәселелерге қатысуына жаңа мүмкіндіктер ашты.
Scopus ID57217790991
h-индекс / ORCIDh-3 | 0000-0002-4347-2599
Саяси коммуникация, электронды демократия, интеллектуалды капитал, цифрлық медиа және деректер журналистикасы бойынша 200-ден астам ғылыми еңбектің, 3 дербес және 8 бірлескен монографияның авторы. Берілген мәлімет бойынша Scopus базасында 5 мақаласы жарияланған.
Ғылыми қызметінің негізгі бағыттары
Гүлмира Серікбайқызының ғылыми ізденістері ақпарат пен қоғамның өзара байланысын, медиа кеңістіктің өзгеруін және саяси коммуникацияның даму ерекшеліктерін қамтиды. Қазіргі кезеңде дәстүрлі бұқаралық ақпарат құралдарымен қатар әлеуметтік желілер мен цифрлық платформалардың ықпалы артып келеді. Мұндай жағдайда ақпаратты дұрыс талдау, деректердің сенімділігін бағалау және қоғамдық пікірдің қалыптасу жолдарын зерттеу маңызды ғылыми міндеттердің бірі болып саналады.
Оның ғылыми бағытының тағы бір маңызды қыры — электронды демократия мен цифрлық коммуникацияны зерттеу. Электронды құралдар азаматтар мен мемлекеттік институттар арасындағы байланысты жеңілдетіп, қоғамдық мәселелерді талқылауға қатысу мүмкіндіктерін кеңейтеді. Осы үдерістерді ғылыми тұрғыдан қарастыру қоғамның ақпараттық мәдениетін түсінуге және коммуникациялық технологиялардың рөлін бағалауға көмектеседі.
Ғылыми еңбектер мен монографиялар зерттеу нәтижелерін жүйелеуге, кәсіби тәжірибені жинақтауға және жаңа мәселелерді талқылауға мүмкіндік береді. Ғылыми жарияланымдар арқылы зерттеушілер өз тұжырымдарын академиялық ортаға ұсынып, басқа мамандармен пікір алмасады. Сондықтан ғылыми еңбектің құндылығы оның санына ғана емес, зерттелетін мәселеге қосатын үлесіне және білімді дамытудағы маңызына да байланысты.
Білімі және мамандығы
Кәсіби маман ретінде қалыптасудың негізгі кезеңдерінің бірі — сапалы білім алу және таңдаған саласы бойынша терең дайындықтан өту. Гүлмира Серікбайқызының білім жолы журналистика мамандығымен байланысты басталып, кейін ғылыми-зерттеу бағытына ұласты. Журналистикада алған білімі ақпаратпен жұмыс істеу, материалды саралау, оқиғаны талдау және ойды жүйелі жеткізу сияқты қабілеттерді дамытуға негіз болды.
1989–1994 жж.:
С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің Журналистика факультетін бітірген. Журналист мамандығын меңгеріп, ақпарат жинау, мәтін жазу және бұқаралық ақпарат құралдарында жұмыс істеудің кәсіби негіздерін үйренді.
Университет қабырғасындағы оқу болашақ маманның теориялық білімін қалыптастырып, журналистік қызметтің жауапкершілігін түсінуге мүмкіндік берді. Журналист үшін нақты деректерге сүйену, ақпаратты тексеру және оқырманға түсінікті тілмен жеткізу аса маңызды.
1994–1997 жж.:
әл-Фараби атындағы ҚазҰУ Журналистика факультеті Мерзімді баспасөз кафедрасының аспирантурасында білімін жалғастырды.
Аспирантура кезеңі ғылыми ізденіске тереңірек араласуға, зерттеу жүргізудің әдістерін меңгеруге және ғылыми материалдармен жүйелі жұмыс істеуге мүмкіндік беретін маңызды баспалдақ болды. Бұл тәжірибе кейінгі ғылыми және педагогикалық қызметіне негіз қалады.
Журналистикадан ғылыми зерттеуге дейінгі кәсіби бағыт адамның бір салада жинақтаған білімін екінші салада қолдана алатынын көрсетеді. Ақпаратты талдау, сұрақ қою, деректерді салыстыру және ойды дәлелмен жеткізу қабілеттері әрі журналистке, әрі зерттеушіге қажет. Осындай дағдылар ғылыми жұмыстардың мазмұнын қалыптастыруда маңызды орын алады.
Халықаралық ғылыми-зерттеу іс-тәжірибелері
Халықаралық ғылыми тәжірибе мамандардың білімін жетілдіріп, өзге елдердегі зерттеу әдістерімен, білім беру жүйелерімен және кәсіби стандарттармен танысуына мүмкіндік береді. Гүлмира Серікбайқызының өмірбаяндық мәліметтерінде әр жылдары шетелдік университеттерде, ғылыми орталықтарда және халықаралық кездесулерде болғаны көрсетіледі.
Мұндай тәжірибелердің маңызы тек жаңа ақпарат алумен шектелмейді. Олар әртүрлі елдердің зерттеушілерімен пікір алмасуға, ғылыми мәселелерге басқа қырынан қарауға және кәсіби байланыстар орнатуға көмектеседі. Әсіресе журналистика мен медиа зерттеулерінде халықаралық тәжірибе ақпараттық кеңістіктегі өзгерістерді салыстыра қарастыру үшін пайдалы.
Санкт-Петербург, 2006 және 2008
Берілген мәліметтерге сәйкес, ЮНИСЕФ грантымен байланысты «Өрендер Сегіздігі» саммитіне және Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің Масс-медиа орталығы ұйымдастырған жазғы мектепке қатысқан. Бұл кездесулер халықаралық ақпарат алмасу, медиа сауаттылық және журналистік тәжірибені дамыту мәселелерімен танысуға мүмкіндік берген.
Ұлыбритания және Чехия, 2008–2010
University College London оқу орнының оқыту әдістеріне арналған курсы және Чехиядағы TOL мультимедиалық журналистика курсы көрсетілген. Мұндай бағдарламалар оқыту тәжірибесін жетілдіруге, мультимедиалық материалдардың ерекшеліктерін түсінуге және журналистикадағы жаңа тәсілдерді меңгеруге бағытталған.
Гонконг және Польша, 2012–2013
Гонконг Баптист университетіндегі форумдар мен Польшадағы Торунь, Слубицы және Краков қалаларында өткен университеттік және дипломатиялық кездесулерге қатысты мәліметтер берілген. Халықаралық форумдар мамандардың өзара тәжірибе алмасуына және академиялық ынтымақтастықтың дамуына ықпал етеді.
Германия, Корея және Италия, 2015–2016
Германиядағы KMlab зертханасы, Сеулдегі Yonsei және Sang Myung университеттері, Италиядағы Модена университетімен байланысты конференциялар көрсетілген. Осындай академиялық кездесулер ғылыми идеяларды талқылауға, зерттеу нәтижелерін таныстыруға және халықаралық ғылыми орта туралы түсінікті кеңейтуге мүмкіндік береді.
Париж және Мюнхен, 2022–2023
2022 жылы Парижде өткен Worlds of Journalism Study Meeting және 2023 жылы Германиядағы LMU Munich университетінің Медиа және коммуникация департаментінде болған ғылыми тағылымдама көрсетілген. Журналистиканы халықаралық деңгейде зерттеу бұқаралық ақпарат құралдарының қоғамдағы орнына, журналистік кәсіби тәжірибеге және медиа жүйелерінің өзгеруіне қатысты мәселелерді салыстыра қарастыруға көмектеседі.
Халықаралық тәжірибенің ғылыми маңызы
Шетелдік ғылыми кездесулер мен тағылымдамалар зерттеушінің кәсіби көзқарасын кеңейтіп, ғылыми тақырыптарды халықаралық деңгейде талқылауға жағдай жасайды. Әртүрлі елдердің тәжірибесін салыстыру арқылы медиа саласындағы ортақ мәселелер мен ұлттық ерекшеліктерді тереңірек түсінуге болады. Мұндай байланыстар білім мен ғылыми идеялардың алмасуына ықпал етеді.
Еңбек жолы мен қызметтері
Гүлмира Серікбайқызының еңбек жолы ғылыми ұйымдастыру, жоғары оқу орнындағы оқыту және журналистика саласындағы академиялық қызметтермен байланысты. Университеттегі жұмыс оқытушыдан кәсіби біліммен қатар ұйымдастырушылық қабілетті, студенттермен тиімді қарым-қатынас орнатуды және білім беру үдерісін жетілдіруге қатысуды талап етеді.
Әртүрлі қызметтерде жинақталған тәжірибе ғылыми бағдарламаларды үйлестіру, кафедра жұмысын ұйымдастыру және болашақ мамандардың кәсіби дайындығына үлес қосу сияқты бағыттарды қамтуы мүмкін. Төмендегі қызметтер мен жылдар бастапқы берілген мәліметтер негізінде сақталды.
әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ғылыми-техникалық бағдарламалар бөлімінің басшысы
1997–1999
Журналистика факультеті деканының орынбасары, доцент
2003–2004
Телевизиялық және радиожурналистика кафедрасының меңгерушісі
2010–2011
Баспасөз және электронды БАҚ кафедрасының меңгерушісі
2012–2014
Педагогикалық қызметінің маңызы
Педагогикалық қызметтің негізгі мақсаты — білім алушыларға қажетті білім беріп қана қоймай, олардың өз бетінше ойлау, ақпаратты талдау және кәсіби шешім қабылдау қабілеттерін дамыту. Журналистика саласында білім беретін мамандар студенттерді теориялық білімді тәжірибеде қолдануға, ақпарат көздерімен жұмыс істеуге және материал дайындау барысында кәсіби жауапкершілік танытуға үйретеді.
Кафедра жұмысын басқару білім беру бағдарламаларын үйлестірумен, оқу үдерісін ұйымдастырумен және мамандықтың даму бағыттарын қарастырумен байланысты. Мұндай қызметте ғылыми ізденіс пен педагогикалық тәжірибенің қатар дамуы маңызды. Оқытушының кәсіби білімі студенттердің мамандықты терең меңгеруіне және болашақ еңбек жолына дайындалуына ықпал етеді.
Жоғары оқу орнындағы педагогикалық тәжірибе ғылыми білімді келесі буынға жеткізудің маңызды тетігі болып саналады. Ғылым мен білім бір-бірімен тығыз байланысты: ғылыми ізденістер жаңа білім қалыптастырса, педагогикалық қызмет сол білімді түсіндіруге, талқылауға және тәжірибеде пайдалануға мүмкіндік береді.
Қытай–Қазақстан медиасеріктестігі және құнды сыйлық
«Қазақстан–Қытай медиасеріктестігі: жаңа мүмкіндіктер мен сын-қатерлер» атты дөңгелек үстелде Қытай журналистер одағы Хатшылар басқармасының хатшысы Инь Лучжун Гүлмира Серікбайқызына құнды кітап сыйлағаны туралы мәлімет берілген. Мұндай кездесулер екі елдің ақпарат құралдары, журналистері мен зерттеушілері арасындағы кәсіби байланысты нығайтуға бағытталған.
Қазақстан мен Қытай арасындағы медиа ынтымақтастық ақпарат алмасу, мәдени байланыстарды дамыту және журналистика саласындағы тәжірибені бөлісу тұрғысынан маңызды. Халықаралық медиасеріктестік барысында мамандар өз елдеріндегі ақпараттық кеңістіктің ерекшеліктерін талқылап, ортақ мәселелерге назар аудара алады.
Қытайша атауы — «晚来悦读一时新：晚报上的中国新闻奖». Бастапқы мәліметте оның қазақша мағынасы «Кешкі оқылымдағы дәуір жаңалығы: Қытайдағы журналистика сыйлығын иеленген кешкі басылымдар» деп берілген. Жинақ 2025 жылы Бейжіңде «Жэньминь жибао» баспасынан жарық көргені көрсетілген.
Форум суреті осында қойылады (china_media_forum.jpg)
Медиа дөңгелек үстел сәті
Бастапқы сипаттамаға сәйкес, жинаққа Қытайдың кешкі газеттерінде жарияланып, елдің жоғары журналистика сыйлығын иеленген таңдаулы туындылар енген. Мұндай басылымдар журналистік еңбектің мазмұнын, қоғамдағы маңызды оқиғаларды баяндау тәсілдерін және ақпаратты оқырманға жеткізудің ерекшеліктерін зерттеуге мүмкіндік береді.
Кітаптың ғылыми және кәсіби құндылығын қарастыру кезінде журналистиканың қоғам алдындағы жауапкершілігіне назар аударуға болады. Журналист ақпаратты тек жеткізіп қана қоймай, оның нақтылығына, деректердің сенімділігіне және материалдың қоғамдық маңызына мән беруі керек. Сапалы журналистика оқырманның ақпараттандырылуына, маңызды мәселелерді түсінуіне және саналы пікір қалыптастыруына көмектеседі.
Қазіргі медианың дамуы дәстүрлі газет-журналдармен қатар цифрлық платформалардың да маңызын арттырды. Ақпараттың жылдам таралуы журналистерге жаңа мүмкіндіктер ашқанымен, жалған мәліметтерді тексеру, деректерді салыстыру және кәсіби этиканы сақтау мәселелерін де алға шығарады. Сондықтан халықаралық тәжірибені зерттеу журналистиканың бүгінгі өзгерістерін түсінуге көмектеседі.
Қазақстан мен Қытай журналистері арасындағы кәсіби кездесулер әр елдің ақпараттық тәжірибесін салыстыруға, мәдени ерекшеліктерін тануға және жаңа идеялармен алмасуға жағдай жасайды. Осындай байланыстар медиа саласындағы халықаралық диалогтың дамуына ықпал ете алады. Гүлмира Серікбайқызына кітаптың сыйға берілуі де кәсіби ортадағы осындай кездесулердің бір көрінісі ретінде қарастырылады.
Ғылыми-шығармашылық мұрасының маңызы
Гүлмира Серікбайқызы Сұлтанбаеваның кәсіби жолы журналистика, ғылыми зерттеу және жоғары білім беру салаларының өзара байланысын көрсетеді. Журналистикадан басталған еңбек тәжірибесі ақпаратты талдауға, қоғамдық үдерістерді түсінуге және адамдарға маңызды мәліметтерді жеткізуге бағытталса, ғылыми қызмет осы мәселелерді терең зерттеуге мүмкіндік береді.
Ғылыми еңбектер, монографиялар және халықаралық кездесулер зерттеушінің тәжірибесін жинақтап, кәсіби ортада пікір алмасуға жағдай жасайды. Ал педагогикалық қызмет ғылыми білімді студенттерге жеткізуге, олардың зерттеушілік қабілетін дамытуға және болашақ мамандарды кәсіби өмірге дайындауға көмектеседі.
Қазіргі ақпараттық қоғамда медиа сауаттылық, цифрлық технологияларды түсіну және ақпаратты сыни тұрғыдан бағалау ерекше маңызға ие. Осы мәселелерді ғылыми тұрғыдан зерттеу журналистика мен коммуникация саласының дамуына үлес қосады. Сондықтан ғылыми және педагогикалық жұмыстың нәтижелерін қарастыру арқылы білімнің қоғамдағы рөлін тереңірек түсінуге болады.
Бұл бөлімде қарастырылған білім алу кезеңдері, халықаралық тәжірибелер, еңбек жолы және ғылыми бағыттар Гүлмира Серікбайқызының кәсіби қызметінің негізгі қырларын сипаттайды. Оның өмірбаяндық деректері жас ұрпаққа білім алудың, үздіксіз ізденудің, өз саласын терең меңгерудің және жинақталған тәжірибені қоғам игілігіне пайдаланудың маңызын түсіндіруге мүмкіндік береді.
Қорытынды ой
Ғылым мен білімге негізделген еңбек қоғамның интеллектуалдық дамуына ықпал етеді. Журналистік тәжірибе, ғылыми ізденіс және педагогикалық қызмет өзара сабақтасқанда, білімді ұрпақ тәрбиелеуге және кәсіби тәжірибені келесі буынға жеткізуге мүмкіндік туады.
