Тарихи жад және мемориалдық мұра

3. Тұрар Рысқұловтың
ескерткіштері мен мемориалдары

Ұлы мемлекет және қоғам қайраткері Тұрар Рысқұловтың рухына тағзым ету — туған жері Түлкібастан бастап, Тараз, Алматы, Астана, Ташкент және Мәскеу қалаларында бой көтерген еңселі монументтер мен мемориалдық тақталарда бейнеленген.

Оқу уақыты: ~12 минут
5 Негізгі мемориалдық нүкте
3D Виртуалды ескерткіш симуляторы
Тарихи тағзым
"Халықтың біртуар перзенттеріне қойылған ескерткіштер — тек тас пен қола емес, бұл — елдің өзінің тарихи санасы мен болашаққа қалдырған өсиеті."
— Тарихи Мұра Желісі
3.1 Тұлғалық бедел мен халық жады

Тарих қатпарларынан түлеген мәңгілік бейне

Тұрар Рысқұлов сұрапыл саяси қуғын-сүргін жылдары жазықсыз жаламен репрессияға ұшырап, есімі ұзақ жылдар бойы тарих сахнасынан өшірілуге тырысылғанымен, ел тәуелсіздік алғаннан кейін оның есімі қайта тіріліп, ұлт мақтанышына айналды.

Бүгінде Тұрар Рысқұловтың еңселі ескерткіштері, мүсіндік композициялары мен мемориалдық тақталары тек Қазақстанның әр өңірінде емес, Ресей мен Өзбекстан сияқты көршілес мемлекеттердің астаналарында да ашылып, оның халықаралық деңгейдегі мемлекет қайраткері болғанын айғақтайды.

1994 ж.

Тұрар Рысқұловтың 100 жылдық мерейтойы ЮНЕСКО көлемінде аталып өтті

Рысқұлов ауданы

Түлкібас ауданының орталығы Ванновка ауылына Т. Рысқұлов аты берілді

Тұрар Рысқұлов Ескерткіші
Түлкібас ауданындағы орталық монумент

Түлкібас өлкесіндегі Рысқұлов ауылының орталық алаңында орнатылған қола монумент — ұлт қайраткеріне деген шексіз құрметтің айшықты белгісі.

3.2 Басты Мемориалдық Нүкте

Түлкібас ауданындағы бас ескерткіш

Рысқұлов ауылы орталығында бой көтерген қола мен граниттен жасалған сәулет өнерінің туындысы

Архитектуралық Сипаттама

Ескерткіш мүсіні биік гранит тұғырға орнатылған. Мүсіннің жалпы биіктігі 7.5 метрді құрайды. Тұрар Рысқұлов мемлекеттік қайраткерге тән батыл кейіпте, қолына тарихи құжат пен жоба картасын ұстап тұрған сәтте бейнеленген.

Ашылу Деректері мен Авторлары

Монумент Тұрар Рысқұловтың мерейтойлық кезеңінде салтанатты түрде ашылды. Ескерткіштің авторы — белгілі қазақстандық мүсіншілер мен архитекторлар тобы. Гранит тұғырда Рысқұловтың қанатты сөздері алтын түспен қашалған.

Алаң мен Мәдени Орталық

Ескерткіш айналасында арнайы саябақ, гүлзарлар мен субұрқақтар кешені орналасқан. Бұл орын Түлкібас ауданы тұрғындары мен қонақтарының тарихи тағзым ететін және ресми іс-шаралар өткізетін басты мәдени орталығына айналған.

Түлкібас өлкетану музейі
Түлкібас өлкетану музейіндегі Тұрар бұрышы
3.3 Мұрағаттық жәдігерлер

Түлкібас аудандық өлкетану музейі

Түлкібас аудандық өлкетану музейінде Тұрар Рысқұловтың өмірі мен мемлекеттік қызметіне арналған арнайы экспозициялық залы жұмыс істейді. Музей қорында ұлы қайраткердің сирек кездесетін жеке заттары, мұрағаттық суреттері мен құжаттары сақталған.

Сирек Мұрағаттық Құжаттар

Рысқұловтың Түлкібас пен Меркеде оқыған кезеңіндегі куәліктерінің көшірмелері, Түркістан АССР ОАК төрағасы ретінде қол қойған декреттері мен бұйрықтары.

Жеке Бумагалары мен Кітаптары

Тұрар Рысқұловтың өзі жазған «Түркістан», «Революция және Түркістанның байырғы халқы» еңбектерінің сирек басылымдары мен қолжазбалары.

Тарихи Фотомұра

1920–1930 жылдары Түрксиб құрылысында, В.И. Ленинмен, И.В. Сталинмен және Түркістан қайраткерлерімен түскен бірегей сирек фотосуреттер жинағы.

3.4 Халықаралық және республикалық тағзым

Қазақстан мен ТМД елдеріндегі мемориалдар

Тараз, Алматы, Астана, Ташкент және Мәскеу қалаларындағы еске алу орындары

Тараз Қаласы

Орталық Монументтік Кешен

1994 жылы Рысқұловтың 100 жылдық мерейтойына орай Тараз қаласының орталығында сәулетті монументтік кешен бой көтерді. Қаланың бас көшелерінің біріне Т. Рысқұлов аты берілген.

Жамбыл облысы
Алматы Қаласы

Жетісу Университеті / Мүсін

Алматыдағы Тұрар Рысқұлов атындағы Жаңа экономикалық университет (бұрынғы Нархоз) алдында оның еңселі мүсіні орнатылған және ескерткіш тақталары бар.

Алматы қ.
Мәскеу (Ресей)

«Коммунарка» Полигоны

Мәскеу түбіндегі репрессия құрбандары жерленген «Коммунарка» мемориалдық кешенінде Тұрар Рысқұловқа арналған стела мен арнайы еске алу мемориалдық тақтасы орнатылған.

Мәскеу, РФ
Ташкент (Өзбекстан)

Түркістан ОАК Ғимараты

Ташкент қаласында Рысқұлов Түркістан АССР Орталық Атқару Комитетін басқарған жылдары жұмыс істеген тарихи ғимаратта барельефті мемориалдық тақта орнатылған.

Ташкент, Өзбекстан
Интерактивті визуализация

Мемориалдық карта визуализаторы

Төмендегі нүктелерді таңдап, әр географиялық орындағы ескерткіштің дерегімен танысыңыз

Мемориал суреті
Түлкібас ауданы

Түлкібас ауданындағы Бас Ескерткіш

Рысқұлов ауылының орталығында салынған биіктігі 7.5 метрлік қола монумент. Ол Тұрар Рысқұловтың ел үшін жасаған еңбегін айшықтайды.

Орнатылған жылы: 1994 ж.
Материалы: Қола, Гранит
3D Интерактивті Симулятор

360° Виртуалды Ескерткіш Моделі

Тышқанмен немесе саусақпен сүйреу арқылы ескерткішті жан-жағынан бұрып көріңіз

Бұру үшін сүйреңіз

Монумент Тұғыры

Граниттен қашалған биік платформа. Тұғырда «Тұрар Рысқұлов (1894–1938) — Мемлекет қайраткері» деген сөздер жазылған.

Мүсіндік Композиция

Тұрар Рысқұловтың ел болашағын ойлаған терең парасатты тұлғалық кейпі қола материалында сәтті бейнеленген.

Білімді тексеру

3-Бөлім бойынша тестілеу

Ескерткіштер мен мемориалдар тарихы бойынша 5 интерактивті сұрақ

1-сұрақ / 5 Дұрыс жауапты таңдаңыз

Түлкібас ауданының орталығы Ванновка ауылына Тұрар Рысқұлов аты қашан берілді?