§11. Қазақстандағы минералды ресурстардың таралу заңдылықтары

Интерактивті топтық тапсырмалар мен білімді тексеру

1-ТОП: Қатпарлы аймақтар
0
2-ТОП: Платформалар
0
3-ТОП: Айрықша кен орындары
0
1-ТОП: Қатпарлы аймақтар (Кенді қазбалар)
❓ Таралу заңдылығы неде? ▼

Қатпарлану аймақтарында (платформа фундаментанда) магмадан пайда болған кенді және метаморфтық пайдалы қазбалар шоғырланған[cite: 1, 2].

Магмалық жыныстар
❓ Негізгі металл ресурстары? ▼

Кенді пайдалы қазбаларға темір, марганец, хром, никель, мыс, полиметалл, алтын, вольфрам, молибден т.б. жатады[cite: 1, 2, 3].

Металл кендері
❓ Басты кен орындары қайда? ▼

Сарыарқа (мыс, марганец), Кенді Алтай (полиметалл), Соколов-Сарыбай, Лисаков (темір), Мұғалжар (хром, никель)[cite: 1, 2, 3].

Таулы аймақ
2-ТОП: Платформалар (Шөгінді қазбалар)
❓ Таралу заңдылығы неде? ▼

Платформалардың шөгінді қабатында ежелгі теңіз, лагуна мен көлдердің жағалауында жиналған шөгінді (отындық) қазбалар кездеседі[cite: 1, 3].

Шөгінді қабаттар
❓ Отын-энергетика ресурстары? ▼

Шөгінді қазбаларға отын ресурстары (мұнай, табиғи газ, көмір) және бейметалдар (тұз, фосфорит) жатады[cite: 1, 3].

Мұнай мен газ
❓ Басты отын алаптары қайда? ▼

Жайық-Жем, Манғыстау-Бозащы, Қашаған, Теңіз, Қарашығанақ (мұнай-газ), Қарағанды, Екібастұз (көмір)[cite: 3].

Көмір өндірісі
3-ТОП: Айрықша кен орындары мен рекордтар
❓ Теңіз кен орнының деректері? ▼

1979 жылы ашылған. Ұңғымалардың орташа тереңдігі 5500 м. Ұзындығы 19 км, ені 21 км, мұнай қоры 3 млрд тоннадан асады[cite: 5].

Теңіз мұнайы
❓ Екібастұз бен Көккөл ерекшелігі? ▼

Екібастұз – 155 км² тар аумақта 10 млрд т көмір қоры бар[cite: 5]. Көккөл – 3000 м биіктіктегі ең биік вольфрам кен орны[cite: 5].

Биік тау мен көмір
❓ Құмдыкөл мен тұз күмбездері? ▼

Құмдыкөл – ең ежелгі алмаз кен орны[cite: 5]. Ежелгі Шығыс Еуропа платформасының тұз күмбездерінде мұнай-газ шоғырланған[cite: 3].

Минералдар