🔹 1-топ: Географиялық кеңістік және И. Валлерстайнның экономикалық моделі
1. Географиялық кеңістік пен уақыт арасында қандай байланыс бар?
Географиялық кеңістік пен уақыт арасында тығыз байланыс бар. Географиялық кеңістіктегі әрбір нысанның өзіндік орны бар, ол уақыт ішінде өзгеріске түсіп, басқа нысандарға ықпал етеді.
2. Географиялық кеңістік тек қана табиғи және қоғамдық үдерістер жүретін аумақ па?
Жоқ, ол тек аумақ қана емес, барлық нысандар мен үдерістерге ықпал ететін фактор болып табылады және ұдайы өзгеріске түсіп отырады.
3. Қазіргі әлемнің экономикалық кеңістік моделін кім жасаған?
Қазіргі әлемнің экономикалық кеңістік моделін әйгілі америкалық экономист және геосаясаткер Иммануил Валлерстайн жасаған, оның құрылымы 37-суретте көрсетілген.
4. Иммануил Валлерстайн әлемдік экономикалық кеңістікті неше бөлікке бөледі?
Ғалым әлемдік экономикалық кеңістікті 3 бөлікке бөледі: ғаламдық орталықтар, жапсарлас өтпелі аймақтар және шет аймақтар.
🔹 2-топ: Ғаламдық орталықтар мен периферия елдерінің сипаттамасы
1. Қазіргі дүниенің ғаламдық орталықтарына (әлемдік ядроларға) қай елдер жатады?
Қазіргі дүниенің ғаламдық орталықтарына АҚШ, Еуропалық Одақ және Жапония жатады.
2. Ғаламдық орталықтар әлемдік экономикада қандай қызмет атқарады?
Олар әлемнің экономикалық даму қарқынын анықтайтын интеллектуалды және ғылыми-техникалық орталықтар қызметін атқарып, ақыл-ой рентасын (табысын) алуға мүмкіндік алады.
3. Жартылай периферияға немесе өтпелі аймақтарға қандай елдер енеді?
Жартылай периферияға Балкан түбегі елдері, Португалия, Ирландия, Оңтүстік-Шығыс Азия және ТМД мемлекеттері енеді.
4. Шет аймақтарды (периферияны) қандай елдер құрайды?
Периферияны әлемдік орталықтарға экономикалық, саяси тәуелділіктері басым болатын Азия, Латын Америкасы мен Африканың, Мұхит аралдарының артта қалған елдері құрайды.
🔹 3-топ: Қазақстанның экономикалық-географиялық ерекшеліктері мен маңызы
1. Қазақстан Еуразия құрлығының қай бөлігінде орналасқан?
Қазақстан Жер шарындағы ең алып құрлық Еуразияның орталығында, Еуропа, Ресей мен Қытай аралығында орналасқан.
2. Қазақстан экономикасының құрылымына қандай географиялық факторлар ықпал етті?
Ел экономикасына аумағының үлкендігі, табиғат жағдайларының алуан түрлілігі және аса маңызды шикізат түрлеріне бай болуы ықпал етті.
3. Экономикалық және географиялық ерекшеліктері Қазақстанды қандай салаға айналдырады?
Бұл ерекшеліктер Қазақстан экономикасын жүкті көп таситын салаға айналдырады.
4. Қазақстан аумағының үлкен болуы ел дамуын неге тәуелді етеді?
Аумақтың үлкен болуы елдің дамуын көлік жүйесіне тәуелді етеді, сол себепті елде көлік қатынасын қайта құру бойынша ауқымды жобалар жүзеге асырылуда.