🔹 1-топ: «Өтпелі экономика» елдерінің жалпы сипаттамасы мен негізгі ерекшеліктері
1. «Өтпелі экономика» елдерінің басты ерекшелігі мен сипаты неде?
Бұл елдерде экономикалық жүйелердің жоспарлы сипаты болмағанымен, әлі де болса нағыз нарықтық экономикаға тән барлық элементтерге (дамыған банк, қаржы жүйелері, жетілген заңнамалық база және т.б.) ие болмауында.
2. Бұрынғы социалистік елдердің нарықтық экономикаға көшуі қай кезеңде және не себепті басталды?
Бұл үдеріс XX ғасырдың 80-жылдары соңы мен 90-жылдары басында социалистік жүйенің ыдырауы нәтижесінде басталды.
3. Өтпелі экономика елдеріне қанша мемлекет жатады және олар даму деңгейі бойынша қалай сипатталады?
Бұл топқа 28 ел жатады, оларды әлеуметтік-экономикалық даму деңгейі бойынша орташа дамыған индустриялық және индустриялық-аграрлық елдер қатарына жатқызуға болады.
4. ЭЫДҰ-ға мүше өтпелі экономиканың қай елдерін кейбір зерттеушілер дамыған елдер тобына қосады?
Олардың қатарына Венгрия, Чехия, Словакия, Словения және Латвия, Польша, Эстония мемлекеттері жатады.
🔹 2-топ: Жүйелік қайта құрулар мен мемлекеттің экономикадағы рөлі
1. Өтпелі кезеңнің тарихи сипаты қандай және бұл уақытта қоғамда қандай өзгерістер жүреді?
Өтпелі кезең — ұзақ тарихи үдеріс, бұл кезеңде қоғамдық қатынастардың бүкіл жүйесі, қоғам өмірінің барлық саласы түбегейлі өзгеріске түседі.
2. Нарықтық экономикаға өтудің басты шарттарының біріне не жатады?
Басты шарттардың бірі — мемлекеттің экономикаға тікелей араласуын шектеу болып табылады.
3. Мемлекеттің тікелей араласуын шектеу жағдайында да бақылауды немесе реттеуді қажет ететін қандай салалар қалады?
Оларға өнім түрлерін өндіруге мемлекеттік тапсырыс, инвестициялық жобаларды қадағалау, сондай-ақ өнім бағаларын тағайындау мен сыртқы саудадағы мемлекеттік монополия жатады.
4. Макроэкономикалық тұрақтандыру ұғымы нені білдіреді және бағаларды либераландыру дегеніміз не?
Тұрақтандыруға мемлекеттік бюджет дефицитін азайту, айналымға артық ақша шығармау жатады, ал бағаларды либераландыру — бағалардың нарықтағы сұраныс пен ұсыныс, еркін бәсекелестік негізінде қалыптасуына көшу.
🔹 3-топ: Қайта құрулардың бағыттары мен ТМД елдеріндегі дағдарыс салдарлары
1. Өтпелі экономика елдерінде қайта құрулар қай жылы басталды және оның алғашқы кезеңі қалай өтті?
Қайта құрулар шамамен 1989 жылы басталды, ал оның 1989–1993 жылдардағы алғашқы кезеңі өте ауыр жағдайда өтіп, экономиканың құлдырауына, қоғамның дағдарысына алып келді.
2. Экономикалық қайта құрулар қандай екі түрлі бағытта жүргізілді және олардың нәтижесі қандай болды?
Қайта құрулар эволюциялық және радикалды бағытта өтті; эволюциялық жолды таңдаған елдерде (Венгрия, Словакия, Чехия) экономика тез өрледі, ал радикалды жолда ұлттық валюталар айналымға енді.
3. КСРО-ның ыдырауы посткеңестік елдер экономикасына қалай әсер етті?
КСРО ыдырауы шаруашылық байланыстардың бұзылуына, саяси және әлеуметтік оқшаулануға алып келді, бұл жоспарлаудың жойылуымен және стихиялы жекешелендірумен бірге өндірістің күрт құлдырауына себепші болды.
4. Экономикалық қайта құрулар кезеңінде жұмыссыздық деңгейі Қазақстанда қалай өзгерді?
Қайта құрулар кезеңінде жұмыссыздық артып, Қазақстанда 1999 жылы бұл көрсеткіш 13,5%-ға жетті, бірақ 2017 жылдың соңына қарай экономикалық даму нәтижесінде ол 4,9%-ға дейін төмендеді.