1-жұп: Табиғатқа әсер ететін антропогендік факторлар және ормандардың жойылуы
1. Адамзат табиғи жүйелерге әсер еткенде ең алдымен не нәрселерге ықпал етеді?
📚Адамзат табиғи жүйелерге әсер еткенде, ең алдымен, табиғи үдерістердің сыйымдылығына, бағыттарына және жылдамдықтарына ықпал етеді. Осы орайда 🌍бұл әсерлер зат және энергия ағындарының циклдерін өзгертеді 🔬және бір немесе бірнеше параметрдің ауытқуынан болып, табиғи ортаның ішкі тепе-теңдігін бұзады.
2. Табиғи ортаны сипаттайтын негізгі көрсеткіштер қандай және олар қалай байланысқан?
💡Табиғи ортаны сипаттайтын басты көрсеткіштерге тұрақтылық, икемділік, инерция, сыйымдылық және ортаның өзгеру шектері жатады. Нәтижесінде 🔍бұл параметрлердің барлығы бір-бірімен тығыз байланысты болып келеді 📈ал олардың бірінің ғана өзгеруі тізбекті түрде басқа да екінші қатардағы көрсеткіштердің бұзылуына әсер етеді.
3. Ормандардың жойылуы қандай жаһандық және экологиялық зардаптарға алып келеді?
🌱Орман ресурстары құрлықтың 26,8%-ын алып жатқанымен, қазіргі кезде жыл сайын кемінде 6 млн га орман құрып келеді. Бұл ретте 🗺️ормандардың жойылуы биологиялық алуан түрліліктің күрт азаюына соқтырады 📋және бұған қоса фотосинтез көлемінің қысқаруынан ғаламшарда жылыжай эффектісінің ұлғаюына тікелей алып келеді.
2-жұп: Топырақтың антропогендік бұзылуы және шөлейттену мәселелері
1. Топырақтың антропогендік бұзылуы (деградациясы) қандай себептердің салдарынан болады?
💧Жер ресурстарын пайдаланудағы басты мәселе — топырақтың антропогендік бұзылуы немесе деградациясы болып табылады. Сондықтан 📌бұған құнарлылықтың төмендеуі мен су және жел эрозиясы тікелей әсер етеді 📝және топырақтың ластануы, қайтара тұздану, батпақтану мен жайылымдар өнімділігінің төмендеуі әсерінен ушыға түседі.
2. Қазіргі таңдағы топырақ эрозиясы мен шөлейттену үдерісінің ауқымы қандай?
🎯Адамзат түрлі теріс факторлардың салдарынан бұрын пайдаланып келген жер қорының 2 млрд гектарынан айырылып қалды. Осы ретте 📖тек эрозияның кесірінен жыл сайын 6-7 млн га құнарлы жер айналымнан шығады 📊яғни антропогендік шөлейттену көлемі қазіргі кезде 10 млн км² аумақты қамтып, әлемдік жер қорының 8%-ға жуығын құрап отыр.
3. ХХ ғасырда шөлейттену процесінің жаһандық деңгейде күшеюіне не себеп болды?
🗂️Шөлейттену үдерісі қазіргі таңда экологиялық және әлеуметтік-экономикалық ғаламдық мәселеге айналды. Керісінше ⛓️бұл үдеріс кездейсоқ емес, жер шары халқының күрт өсуімен байланысты 📑осы орайда ауылшаруашылық өнімділігі жоғары шұрайлы жерлердің толық игерілуі мен табиғи ортаға техногендік әсер салмағының артуы бұл процесті күшейтеді.
3-жұп: Жылыжай эффектісі және судың табиғи айналымының бұзылуы
1. Жылыжай эффектісінің табиғаты қандай және оның қандай қауіпті салдарлары бар?
🎓Жылыжай эффектісі атмосфераның күн радиациясын өткізіп, жер бетінің жылуын ұстап қалуынан болады. Бұл танымал тәсілдер атмосферада көміртек қос тотығы, метан, фреон сияқты газдардың жиналуымен түсіндіріледі 🛠️ал оның нәтижесінде мұздар жаппай еріп, Дүниежүзілік мұхит деңгейі көтеріледі және жалпы климаттың жылынуы орын алады.
2. Шаруашылық әрекеттердің су айналымына тигізетін кері ықпалы қалай сипатталады?
⏳Шаруашылық мақсатта пайдаланылатын судың күрт артуы Жер шарындағы гидрологиялық үдерістерді өзгертуде. Одан кейін 📕су айналымының бір буынындағы өзгеріс бүкіл тізбекке әсер етеді ⚙️демек, өндірісте пайдаланылған сулардың өнім құрамына енуі немесе жер қойнауына кетуі олардың қайтадан табиғи айналымға түсуін қиындатады.
3. Қазіргі таңда гидросфераға қатысты адамзат алдында тұрған ең басты мәселе не?
📝Өндірістік және тұрмыстық қалдықтармен ластанған сулар су айналымы арқылы бүкіл гидросфераға таралуда. Бұл бағытта ғалымдардың пікірінше қауіптің сипаты басқа арнаға ауысқан 📥осылайша, қазіргі кезде адамзат үшін ең басты жаһандық мәселе судың мөлшерлік тұрғыдан жетіспеушілігі (тапшылығы) емес, оның сапалық жағынан ластануы болып табылады.