🔹 1-топ: Табиғатқа әсер ететін антропогендік факторлар және ормандардың жойылуы
1. Адамзат табиғи жүйелерге әсер еткенде ең алдымен не нәрселерге ықпал етеді?
Адамзат табиғи жүйелерге әсер еткенде, ең алдымен, табиғи үдерістердің сыйымдылығына, бағыттарына және жылдамдықтарына, сондай-ақ зат және энергия ағындарының циклдеріне ықпал етеді.
2. Табиғи ортаны сипаттайтын негізгі көрсеткіштер қандай және олар қалай байланысқан?
Табиғи ортаны сипаттайтын көрсеткіштерге тұрақтылық, икемділік, инерция, сыйымдылық және ортаның өзгеру шектері жатады. Олар бір-бірімен байланысты болғандықтан, бірінің өзгерісі екіншілеріне тікелей әсер етеді.
3. Орман ресурстарының құрлықтағы үлесі қандай және ФАО ұйымының деректері не дейді?
Ормандар мен бұталар 4 млрд га жерді (құрлықтың 26,8%-ын) алып жатыр. Алайда, ФАО деректері бойынша қазіргі кезде жыл сайын кемінде 6 млн га орман жойылып отырады.
4. Ормандардың, әсіресе тропиктік ормандардың жойылуы қандай зардаптарға алып келеді?
Ормандардың жойылуы биологиялық алуан түрліліктің азаюына және қайталанбас ландшафтылардың құруына әкеледі. Ал фотосинтез көлемінің қысқаруы жылыжай эффектісін одан әрі ұлғайтады.
🔹 2-топ: Топырақтың антропогендік бұзылуы және шөлейттену мәселелері
1. Жер ресурстарын пайдаланудағы басты мәселе не және ол қандай себептерден болады?
Басты мәселе — топырақтың антропогендік бұзылуы (деградациясы). Ол топырақ құнарлылығының төмендеуінен, су және жел эрозиясынан, ластанудан, қайтара тұздану мен батпақтанудан болады.
2. Топырақ эрозиясы мен деградациясының қазіргі таңдағы шығыны қандай?
Адамзат бұрын пайдаланып келген жер қорының 2 млрд гектарынан айырылып қалды. Қазіргі таңда жыл сайын тек эрозия әсерінен 6-7 млн га жер айналымнан шығып қалады.
3. Антропогендік шөлейттену аумағы қандай және ол ХХ ғасырда қандай сипат алды?
Шөлейттену көлемі қазіргі кезде 10 млн км² аумақты қамтып, әлемдік жер қорының 8%-ға жуығын құрайды. Ол ХХ ғасырда экологиялық және әлеуметтік-экономикалық ғаламдық мәселеге айналды.
4. Жаһандық шөлейттену үдерісін қандай факторлар одан әрі күшейтіп отыр?
Бұл үдерісті жер шары халқының күрт өсуі мен шұрайлы жерлердің толық игерілуі күшейтеді. Сондай-ақ, табиғи ортаға техногендік әсер салмағының артуы бұл процесті одан әрі ушықтыруда.
🔹 3-топ: Жылыжай эффектісі және қоршаған ортадағы табиғи айналымдардың бұзылуы
1. Жылыжай эффектісі қалай пайда болады және оған қандай газдар себепші?
Жылыжай эффектісі атмосфераның төменгі қабаттарының жылынуынан болады. Бұған атмосферадағы көміртек қос тотығы, метан, фреон және азот тотықтары сияқты жылыжай газдары себепші болады.
2. Ғалымдар жылыжай эффектісінің қандай кері салдарларын атап көрсетеді?
Кері салдар ретінде мұздардың жаппай еруі мен Дүниежүзілік мұхит деңгейінің көтерілуі аталады. Сонымен қатар, жауын-шашын мөлшерінің артуы және климаттың жалпы жылынуы орын алады.
3. Шаруашылық мақсатта суды пайдаланудың артуы гидрологиялық үдерістерге қалай әсер етеді?
Су айналымының бір буынындағы өзгеріс бүкіл тізбектегі өзгерістерге себепші болады. Адамның шаруашылық әрекетінен өзен суларының жылдық ағыны өзгеріп, судың табиғи айналымға түсуі қиындады.
4. Ластанған сулардың гидросфераға әсері қандай және қазіргі таңдағы басты су мәселесі не?
Өндіріс пен тұрмыстық қалдықтармен ластанған сулар су айналымы арқылы гидросфераның барлық бөлігіне таралуда. Сондықтан ғалымдар қазіргі кезде басты мәселе судың тапшылығы емес, оның ластануы деген пікір айтады.