🔹 1-топ: Геоэкология ғылымы, оның қалыптасуы мен даму тарихы
1. Геоэкология ғылымы нені зерттейді және оның негізгі мақсаты қандай?
Геоэкология — экологиялық жағынан таза ортаны сақтау және табиғат ресурстарын қалыпты пайдалануды қамтамасыз ету мақсатында жоғары иерархиялық деңгейдегі (физикалық-географиялық зона, провинция, ландшафт) географиялық жүйелердің экологиялық ерекшеліктерін зерттейді.
2. Геоэкология жеке ғылыми бағыт ретінде қашан және қандай негізде пайда болды?
Геоэкология жеке ғылыми бағыт ретінде ХХ ғасырдың 30–40-жылдары пайда болды. Ол белгілі бір геожүйе шегінде өмір сүріп, адамдардың экологиялық айналасын сипаттау негізінде қалыптасты.
3. «Геоэкология» терминін алғаш рет кім, қай жылы ұсынды және бұл ғылым қай елде қарқынды дамыды?
Бұл термин белгілі бір елдерде, әсіресе Германияда аса қарқынды түрде дамыды. Ал «геоэкология» терминін 1939 жылы неміс ғалымы К.Тролл алғаш рет ұсынған болатын.
4. Жалпы геоэкология нақты қандай таксономиялық бірліктердің қасиеттерін зерттеумен айналысады?
Жалпы геоэкология ландшафт және одан да ірі аймақ, сондай-ақ провинция, облыс сияқты физикалық-географиялық аудандастырудың таксономиялық бірліктерінің экологиялық қасиеттерін зерттейді.
🔹 2-топ: Геоэкологиялық зерттеулердің негіздері мен қолданбалы маңызы
1. Экологиялық мәселелерді шешу үшін қазіргі кезеңде не қажет және бұл шаралар қай ғылымның үлесіне тиеді?
Экологиялық мәселелерді шешу табиғатты пайдалануға жаңа көзқарасты қажетсінеді. Бұл мәселелер географияның экологиямен ұштасуы негізінде қалыптасқан геоэкология ғылымының үлесіне тиеді.
2. Жаһандану үдерісі геоэкология саласына қандай талаптар қойып отыр?
Қазіргі таңдағы жаһанданудың қарқынды сипаты бұл салаға тікелей әсер етуде. Ол осы бағыттағы зерттеулер мен бірлескен әрекеттерді тығыз талап етіп отыр.
3. Геоэкологияның қолданбалы маңызы мен конструктивті рөлі қалай анықталады?
Геоэкологияның қолданбалы маңызы оның табиғат пен қоғам арасындағы өзара әрекеттесу мәселелерін шешумен анықталады. Ал оның конструктивті рөлі зерттеулердің сан-салалы болуынан көрінеді.
4. Табиғат пен қоғамның өзара әрекеттесуіндегі жай-күйді бағалау қалай жүзеге асырылады?
Бұл бағыттағы ғаламдық мәселелер халықаралық ынтымақтастықты қажет етеді. Ал географиялық қабықтың жай-күйін бағалау тікелей мониторинг деректерін талдау арқылы жүзеге асырылады.
🔹 3-топ: Аумақтық-рекреациялық зерттеулер, болжам жасау және жоспарлау
1. Аумақты шаруашылық пайдалануға қатысты зерттеулер неге негізделеді?
Бұл зерттеулер аумақтың табиғи-ресурстық әлеуетіне сапалық және сандық баға беруге негізделеді. Сондай-ақ, ол маңызды қорлардың азаюымен, ресурстар сапасының нашарлауымен және қалпына келмеуімен байланысты анықталады.
2. Рекреациялық әлеуетті бағалауға қатысты зерттеулердің мақсаты мен күрделілігі неде?
Зерттеулер туризм мен демалыс аудандарын орналастыруды негіздеуге бағытталады. Ал оның күрделілігі рекреациялық нысандардың табиғи, экономикалық, әлеуметтік элементтерін кешенді ескеру қажеттілігінде жатыр.
3. Геоэкологиялық болжамдар неге сүйенеді және оның дамуын болжауда нелерді ескеру қажет?
Болжамдар шаруашылық салалары мен табиғат кешендерінің дамуына, халықтың орналасуына сүйенеді. Оны жасауда табиғи ортаның антропогендік өзгерістерін, аумақтың сыйымдылығын, қолжетімділігі мен қолайлылығын ескеру қажет.
4. Геоэкологиялық жоспарлау (жобалау) дегеніміз не және оның алғашқы кезеңдерінде не бағаланады?
Бұл — табиғатты пайдалану мен қоршаған ортаны қорғау шараларын негіздеу. Алғашқы кезеңде табиғат ресурстарына экономикалық баға беру жүзеге асырылса, екінші кезеңде белгілі бір аумақтағы табиғатты пайдалану бағаланады. Нақты ресурстарға сұранысты анықтау үшін баланс әдісі қолданылады.