🔹 1-топ: Оңтүстік жартышар материктері (Оңтүстік Америка және Африка)
1. Оңтүстік жартышар материктерінің (Антарктидадан басқасы) табиғат зоналарында қандай ортақ заңдылық бар және бұл неге байланысты?
Материктердің экватор мен тропиктер аралығындағы орнына байланысты климаттық жағдайлары мен табиғат зоналары ұқсас келеді. Африка жерінің 96%-ы, Оңтүстік Американың 81%-ы экватор мен тропик аралығын алып жатыр. Материктерде ылғалды мәңгі жасыл ормандар, саванна мен сирек ормандар, тропиктік шөлдер мен шөлейттер көп таралған.
2. Оңтүстік Американың тіршілік дүниесі неліктен басқа материктерден үлкен айырмашылық жасайды және Анд тау жүйесінің жануарлар әлемі қандай?
Бұл Оңтүстік Америка табиғатының ұзақ уақыт жеке-дара дамуымен байланысты. Анд тауының жануарлар әлемі эндемиктерге бай: мұнда түйе тұқымдасына жататын ламаның екі жабайы түрі — викунья мен гуанако, сондай-ақ қолға үйретілген альпака мен кәдімгі лама кездеседі. Ал Анд тауының символы — кондор (ірі жыртқыш құс) мен лама болып саналады.
3. Африканың табиғат зоналарының орналасуында қандай ерекшелік бар және саванна зонасы ауыл шаруашылығында қалай пайдаланылады?
Африканың табиғат зоналары экватордан солтүстікке және оңтүстікке қарай ендік бағытта симметриялы түрде ауысады. Саванна зонасы Африка жерінің 40%-ға жуығын алып жатыр. Топырағы құнарлы болғандықтан, жергілікті халық мұнда мақта, маниок, батат, жүгері, кешью, арахис, цитрустар және қант құрағын өсіреді.
🔹 2-топ: Австралия материгінің табиғаты және эндемиктері
1. Австралияның табиғат зоналары басқа материктерден неліктен ерекшеленеді және онда қандай эндемиктер тіршілік етеді?
Бұл айырмашылық Австралияның басқа материктерден өте ертеде бөлініп кетуіне байланысты. Материкте басқа еш жерде кездеспейтін эндемик өсімдіктер: эвкалипт, казуарина және жануарлар: кенгуру, үйректұмсық, ехидна тіршілік етеді. Өсімдіктердің 75%-ы, ал жануарлардың 90%-ы тек қана Австралияға тән.
2. Австралия материгінде қандай табиғат зонасы басым және шөлдердің қандай түрлері кездеседі?
Материктің басым көпшілігін тропиктік шөл және шөлейт зонасы алып жатыр. Мұнда шөлдердің бірнеше түрі таралған: қалдық таулардан құралған тасты шөлдер, ойпаттар мен көлдердің айналасындағы сазды шөлдер және қалған бөлікті қамтитын құмды шөлдер бар.
3. Австралияның эвкалипт ормандарында қандай табиғи қауіп жиі орын алады және табиғатты қорғау мақсатында қандай нысандар ұйымдастырылған?
Эвкалипт ағашының жапырағында тез тұтанатын эфир майы көп болады. Австралияның ыстық, құрғақ климатында бұл ормандар өздігінен тұтанып, өрт жиі орын алады. Табиғатты сақтау мақсатында құрылған Улуру, Үлкен Тосқауыл рифі, Какаду тәрізді ұлттық саябақтар дүниежүзіне әйгілі.
🔹 3-топ: Антарктида материгі және экологиялық мәселелер
1. Антарктида материгінің табиғаты неліктен қатал және оның жағалық суларындағы негізгі қорек көзі не болып табылады?
Антарктида оңтүстік поляр аймағында орналасқан және бетін қалың мұз жамылғысы жауып жатыр. Материктегі тіршіліктің таралуы жағалық сулармен тығыз байланысты, өйткені мұнда киттердің, итбалықтардың, балықтар мен құстардың негізгі қорегі — планктон өте бай. Жануарлардан теңіз пілі, көк кит және император пингвині кездеседі.
2. Ғаламдық жаппай жылыну мен озон қабығының жұқаруы Антарктида табиғатына қалай әсер етуде?
«Жылыжай эффектісі» салдарынан ғаламдық жылыну антарктикалық мұздардың жылдам еруіне ықпал етуде, мұз толық ерісе, Дүниежүзілік мұхит деңгейі 70 м-ге дейін көтерілуі мүмкін. Сонымен қатар, озон қабығының жұқаруынан Жер бетіне жететін ультракүлгін сәуле мөлшері артып, аурулардың көбеюіне себепші болуда.
3. Қазіргі таңда Антарктика аумағында қандай экономикалық іс-әрекеттер мен туризм түрлері дамыған?
Экономикалық іс-әрекеттер тек биоресурстарды пайдалану мен туризм саласында ғана рұқсат етілген. Туристер үшін жайлы кемелермен экспедициялық круиздер, полярлық дайвинг, ит жеккен шана және қар үстімен жүретін шаналармен саяхаттау сияқты қызықты турлар ұйымдастырылады.