🤝 Жұптық тапсырмалар: Дүниежүзі елдерінің саяси жағдайы

1-жұп: Саяси-географиялық зерттеулер мен классикалық геосаяси теориялар

1. Елдердің сыртқы саясаты мен географиялық орны арасындағы байланысты зерттеу қашан басталды және Аристотель бұл туралы не айтты?
📚Елдің сыртқы саясаты мен басқа елдермен қарым-қатынасы оның географиялық орнымен байланысты екендігі ерте кезден белгілі болған. Бұл үдерісте ежелгі грек оқымыстысы 🌍Аристотельдің өзі саяси география бағытында біршама құнды пікірлер айтқан. 🔬Ол аралдардың саяси рөліне айрықша мән беріп, Крит аралы арқылы Грекияға ықпал етуге болатынын атап көрсетті.
2. Фридрих Ратцель мен Хэлфорд Джон Маккиндер өз теорияларында мемлекеттің саяси қуатын немен байланыстырды?
💡Неміс географы Фридрих Ратцель (1844—1904) мемлекеттің саяси күшін оның орналасқан аумағымен тығыз байланыстырды. Ол болашақта 🔍ірі құрлықтық мемлекеттер халықаралық саясатта басым болатынын болжаса, 📈Британдық географ-ғалым, саясаткер Хэлфорд Джон Маккиндер (1861—1947) мемлекеттің саяси қуатын оның географиялық орнымен байланыстырып, «мемлекет үшін ең ұтымды географиялық орын орталық болып табылады» деген пікірді алға тартты.

2-жұп: Маккиндердің кеңістік модельдері мен геосаяси жағдайды бағалау деңгейлері

1. Маккиндердің геосаяси моделіндегі «әлемнің жүрегі», «ішкі жарты ай» және «сыртқы жарты ай» ұғымдары қандай аймақтарды қамтиды?
🎯Маккиндер теориясы бойынша, әлемнің ортасы Еуразия материгі болса, оның орталығы — «әлемнің жүрегі» («хартленд») болып табылады. Оны қоршап жатқан 📌«ішкі жарты ай» белдеуіне Жерорта теңізі маңы елдері, Батыс Еуропа, Таяу Шығыс және Үндістан кіреді. 📝Ал «сыртқы жарты ай» белдеуінде Америка, Африка, Аустралия мен Мұхиттық аралдар орналасқан, мұнда теңіздік мемлекеттер басымдыққа ие.
2. Әлемдік саясатта мемлекет орнын анықтаудағы критерийлер қалай өзгерді және оны бағалаудың қандай үш деңгейі бар?
📊Қазіргі кезде әлемдік саясатта мемлекеттің орны, ең алдымен, оның экономикалық қуаты тұрғысынан анықталады. Бұрын физикалық-географиялық факторлар басым болса, қазір экономикалық фактор шешуші сипатқа ие болып, әлем көп полюсті жүйеге ауысты. 🌱Елдің геосаяси жағдайын бағалау үш деңгейде жүргізіледі (74-сурет): макродеңгей (әлемдік орталықтар), мезодеңгей (ірі аймақтар) және микродеңгей (көршілес елдер).

3-жұп: Қазақстанның саяси-географиялық орны мен халықаралық қауіпсіздіктегі рөлі

1. Қазақстанның географиялық орны оның сыртқы саясатына қалай әсер етеді және еліміздің басты халықаралық әріптестері кімдер?
🗺️Қазақстанның Еуразияның орталығында орналасуы оның сыртқы саясатының бағыт-бағдары мен сипатына тікелей ықпал етеді. Еліміз 📌Ресей, Қытай және Орта Азиядағы ислам елдерінің тоғысында — үш ірі геосаяси күштің аралығында орналасқан (27-сызбанұсқа). 📝Қазақстан Республикасының басты халықаралық серіктестері ретінде Ресей Федерациясын, ҚХР-ды, Орталық Азия елдерін, ЕО мемлекеттері мен АҚШ-ты атауға болады.
2. Қазақстанның ядролық қарусыздану жолындағы тарихи қадамдары қандай және қазіргі әлемнің басты сипаты неде?
🌍Қазақстан — ядролық қарудан өз еркімен бас тартқан, бейбітшілікті қолдайтын бірден-бір мемлекет болып табылады. Елімізде 🗺1991 жылдың 29 тамызында Семей полигоны жабылып, 1995 жылы мамырда ядролық қару аумағымыздан толығымен шығарылды. 📋Сонымен, қазіргі заманғы әлем — әртүрлі табиғат жағдайлары мен ресурстарының, алуан түрлі мәдениет пен сан салалы экономиканың, әр бағыттағы саясаттың тоғысқан біртұтас түйіні.