1-жұп: Географиялық сараптаманың мәні және негізгі бағыттары
1. Географиялық сараптама жүргізу кезінде қандай мәселелер таңдалады және оларға қалай негіздеме беріледі?
📚Географиялық сараптама жүргізу үшін арнайы аумақтық мәселелер таңдалып алынады. Осыдан кейін 🌍бұл мәселелерге география ғылымы тұрғысынан толықтай негіздеме беріледі 🔬және бұл зерттеулердің нәтижесі аумақтың болашақ даму бағытын айқындауға көмектеседі.
2. Сараптама барысында қарастырылатын аумақтық мәселелер негізінен неге қатысты болып келеді?
💡Бұл мәселелер көбінесе аумақтарды игеру, жаңа кәсіпорындар мен стратегиялық жолдар салуға негізделеді. Нәтижесінде 🔍бұндай маңызды жобалар 📈табиғатты қорғауға және қоршаған ортаға зиян келтірмеуге қатысты міндеттерді шешуді көздейді.
3. Географиялық сараптамалар өзінің зерттеу сипатына қарай қандай негізгі түрлерге бөлінеді?
🌱Географиялық сараптама жүргізудің өзіндік бірқатар маңызды шарттары бар екені белгілі (9-сурет). Осы орайда 🗺️сараптамалар өзінің тікелей сипатына байланысты 📋экологиялық-географиялық және экономикалық-географиялық болып екі негізгі бағытқа бөлінеді.
2-жұп: Құрылыс нысандарын сараптау және сараптама әдістерінің рөлі
1. Белгілі бір аумақта ірі нысандарды салмас бұрын қандай міндетті үдеріс орындалуы тиіс?
💧Белгілі бір аумақта салынуы тиіс көпір немесе су қоймасы, зауыт немесе әкімшілік ғимарат құрылысы жан-жақты тексеріледі. Сондықтан 📌кез келген осындай ауқымды нысан ең алдымен арнайы сараптамадан өтуі қажет 📝және мұндай сараптама жасаудағы әдістерді болашақта зерттеу жобаларында тиімді қолдануды үйрену маңызды.
2. Сараптамалық әдістер қандай жағдайларда қолданылады және олардың басты тиімділігі неде?
🎯Сараптамалық әдістер зерттеу нысаны аса күрделі және баға берудің басқа ғылыми әдістері тиімсіз болған жағдайда жүргізіледі. Осы ретте 📖бұл тәсілдерді кеңінен пайдаланудың маңызы зор 📊өйткені оларды қолдану тіпті нақты деректер өте аз немесе жеткіліксіз болған кезде де жоғары тиімділік көрсетеді.
3. Сараптамалар мақсатына қарай қалай түрленеді және оның қатысушы құрамына байланысты қандай формалары бар?
🗂️Сараптама зерттеу нысаны мен мақсатына сәйкес әртүрлі, атап айтқанда географиялық, техникалық, экологиялық, медициналық және т.б. болады. Оның нәтижелері ⛓️арнайы ресми қорытынды түрінде рәсімделіп бекітіледі 📑бұл ретте сараптама жұмыстары ұйымдастырылуына қарай жеке және топтық болып бөлінеді, ал жеке сараптама тек сарапшылардың тәуелсіз көзқарасына негізделеді.
3-жұп: Топтық сараптамадағы Дельфи және Миға шабуыл әдістері
1. Дельфи әдісі деген не, ол алғаш рет қай жерде және қандай ерекшеліктермен негізделді?
🎓Дельфи әдісі — топтық сараптаманың ең кең тараған түрі болып табылады және ол белгілі бір оқиғаның ықтималдығын анықтау мен бағалау үшін қажет. Бұл танымал тәсіл 🎒1964 жылы америкалық зерттеу орталығы «РЭНД» (Research and Development) корпорациясында негізделген 🛠️ал оның басты сипаттарына көп деңгейлілігі, жасырындылығы, сырттай жүргізуге болатындығы және салыстырмалы түрде толық әділдігі жатады.
2. Дельфи әдісін жүргізу кезеңдерінде сарапшылардың пікірлері қалай өңделеді және шешім қалай қабылданады?
⏳Алдымен білікті, тәжірибелі сарапшылардан арнайы топ құрылып, олардан мәселеге қатысты жазбаша пікірлер сұралады (10-сурет). Одан кейін 📕бұл ақпарат логикалық түрде мұқият талданып, жаңа көзқарастар жинақталады және сарапшыларға қайта ұсынылып, жалпылама сипаттама алынады ⚙️ең соңында шешім қабылдау кезеңі жүреді (қабылдау немесе қабылдамау), егер шешім бірден мақұлданбаса, мәселе қайта талқылауға жіберіліп, соңында жарияланады.
3. Миға шабуыл әдісінің басты мақсаты не және ол мамандар тобында қалай ұйымдастырылады?
📝Миға шабуыл әдісі ұжымдық идеялардың генерациясы, яғни бірлесе жинақталуы арқылы тікелей жүзеге асырылады. Бұл ерекше тәсіл 📚белгілі бір күрделі мәселенің оңтайлы шешімін табу мақсатында мамандар тобының ойлау қабілетін барынша арттыруға негізделген 📥осылайша зерттелетін нысанның дамуы мен оған баға берудің түрлі варианттары ұсынылып, талдау жасалады, сонымен қатар бұл әдістің ұйымдастырылу сипаты бойынша бірнеше түрі бар (11-сурет).