🔹 1-топ: Географиялық сараптаманың ерекшеліктері мен шарттары
1. Географиялық сараптама жүргізу үшін алдымен не істеледі және оған қандай тұрғыдан негіздеме беріледі?
Географиялық сараптама жүргізу үшін аумақтық мәселелер таңдалып, оларға география ғылымы тұрғысынан негіздеме беріледі.
2. Географиялық сараптамада қарастырылатын мәселелер көбінесе неге қатысты болады?
Бұл мәселелер көбінесе аумақтарды игеру, жаңа кәсіпорындар мен жолдар салу, табиғат қорғауға қатысты болады.
3. Географиялық сараптамалар сипатына байланысты қандай түрлерге бөлінеді?
Сараптамалар сипатына байланысты экологиялық-географиялық және экономикалық-географиялық болып бөлінеді.
4. Белгілі бір аумақта қандай да бір нысан салынбас бұрын ең алдымен неден өтуі қажет?
Кез келген салынуы тиіс көпір немесе су қоймасы, зауыт немесе әкімшілік ғимарат құрылысы, ең алдымен, сараптамадан өтуі қажет.
🔹 2-топ: Сараптама әдістері және Дельфи әдісінің негізі
1. Сараптамалық әдістер қандай жағдайларда жүргізіледі және олардың тиімділігі неде?
Олар зерттеу нысаны аса күрделі және баға берудің басқа ғылыми әдістері тиімсіз болған жағдайда жүргізіледі. Оларды пайдалану тіпті нақты деректер аз болған кезде де тиімді болады.
2. Сараптама зерттеу нысаны мен мақсатына сәйкес қандай бағыттарда болуы мүмкін және оның нәтижесі қалай рәсімделеді?
Сараптама географиялық, техникалық, экологиялық, медициналық және т.б. болуы мүмкін. Оның нәтижелері қорытынды түрінде рәсімделеді.
3. Сараптама қатысушылар санына қарай қалай бөлінеді және жеке сараптама неге негізделеді?
Сараптама жеке және топтық болып екіге бөлінеді. Жеке сараптама сарапшылардың тәуелсіз көзқарасына негізделеді.
4. Дельфи әдісі дегеніміз не және ол не үшін қажет?
Дельфи әдісі — топтық сараптаманың ең кең тараған түрі. Ол белгілі бір оқиғаның ықтималдығын анықтау және бағалау үшін қажет.
5. Дельфи әдісі қай жылы, қай жерде негізделді және оның атауы ағылшынша қандай тіркестен құралған?
Бұл әдіс 1964 жылы америкалық зерттеу орталығы «РЭНД» корпорациясында негізделген. Корпорация атауы ағылшынша «Research and Development» тіркесінен құралған.
🔹 3-топ: Дельфи әдісінің кезеңдері және Миға шабуыл әдісі
1. Дельфи әдісінің басты ерекшеліктері қандай?
Оның басты ерекшеліктері: көп деңгейлілігі, жасырындылығы, сырттай жүргізуге болатындығы және салыстырмалы түрде әділдігі.
2. Дельфи әдісін жүргізу кезінде сарапшылардан ақпарат жинау және талдау үдерісі қалай жүреді?
Алдымен білікті сарапшылардан топ құрылып, олардан жазбаша пікір сұралады. Кейін бұл ақпарат логикалық түрде талданып, жаңа көзқарастар жиналады. Материалдар талданып, сарапшыларға қайта ұсынылады.
3. Дельфи әдісінің шешім қабылдау кезеңінде нәтиже қандай болуы мүмкін және шешім бірден қабылданбаса не істеледі?
Шешім қабылдау нәтижесі екі түрлі болады: қабылдау және қабылдамау. Шешім бірден қабылданбаған жағдайда қайта талқылауға жіберіледі, ал ең соңында шешімдер жарияланады.
4. Миға шабуыл әдісі қалай жүзеге асырылады және оның атауы неге байланысты шыққан?
Миға шабуыл әдісі ұжымдық идеялардың генерациясы (жинақталуы) арқылы жүзеге асырылады. Әдістің атауының өзі осы ерекшелікке байланысты шыққан.
5. Мамандар тобының ойлау қабілетін арттыру арқылы миға шабуыл әдісінде не істеледі?
Белгілі бір мәселенің шешімін табу мақсатында жаңа идеялар жинақталады. Зерттелетін нысанның дамуы мен оған баға берудің варианттары ұсынылып, талдау жүргізіледі. Бұл әдістің ұйымдастырылу сипаты жағынан бірнеше түрі болады.