🔹 1-топ: Географиялық деректерді визуализациялау, картограмма және картодиаграмма әдістері
1. Географиялық деректерді визуализациялау дегеніміз не және оны қашан тиімді пайдалануға болады?
Географиялық деректерді визуализациялау — компьютерлік технология көмегімен цифрлық ақпараттар мен физикалық құбылыстарды байқау, бақылау және талдау үшін қолайлы сипатта берудің ең қажетті және тиімді әдіс-тәсілдерінің жиынтығы. Оны көптеген саяхаттар мен көрікті орындарды тамашалауға уақыт пен қаржы тапшылығы мүмкіндік бермеген жағдайда тиімді пайдалануға болады.
2. Визуализациялау үшін қандай түрлі әдістер қолданылады және оған қандай мысалдар бар?
Визуализациялау үшін 2D және 3D өлшемді бедерлі карталар, цифрлық анимация, көлемді бейнелер мен диаграммалар кеңінен қолданылады. Мысалы, теледидардан ауа райы мәліметтерін бергенде метеорологиялық көрсеткіштерді, ғарыш денелерінің немесе мұхит ағыстарының қозғалысын бейнелі түрде көрсетуге немесе литосфералық тақталар теориясында анимациялық бейнефильмдерді пайдалануға болады.
3. Картодиаграмма әдісінің мәні неде және ондағы шартты белгілер қалай беріледі?
Картодиаграмма әдісі — абсолюттік статистикалық мәліметтерді әкімшілік бөліну бірліктері бойынша картограмма түрінде көрсету. Диаграммалар әртүрлі геометриялық пішіндер (шеңбер, квадрат, үшбұрыш, бесбұрыш) немесе бағандар түрінде беріледі. Мұндағы әрбір мм биіктік белгілі бір сандық көрсеткішке сәйкес келеді.
4. Картограмма әдісі дегеніміз не және оның қандай түрлері бар?
Картограмма әдісі деп географиялық картада салыстырмалы статистикалық көрсеткіштердің нүкте және түс қанықтығы бір-бирінен ажыратылатын бояумен берілуін атайды. Картограммалар фон құраушы және нүктелік болып екіге бөлінеді. Фон құраушыда бояудың қоюлануы көрсеткіш мәнінің жоғарылығын, ал нүктелікте нысанның жиілігін бейнелейді.
🔹 2-топ: Геоақпараттық жүйелердің (ГАЖ) қолданылу аясы, жіктелуі және құрамы
1. Бүгінгі таңда ГАЖ қызметі қандай салаларда тиімді қолданылады?
ГАЖ қызметі есеп жүргізу мен басқару ісін қажет ететін барлық аумақтар мен нысандар үшін тиімді. Оған әкімшілік басқару, жер ресурстары, көлік, инженерлік коммуникация, бизнес, қауіпсіздік, төтенше жағдайлар, демография, экология және денсаулық сақтау салалары жатады.
2. ГАЖ өнімдерінің картографиядағы орны қандай және ол аумақтық пайдаланылуына қарай қалай жіктеледі?
ГАЖ өнімдерін пайдалану барысында аз уақыт пен қаражат жұмсалатындығы және ақпараттың нақтылығы жағынан картографияда орны ерекше. Аумақтық деңгейіне қарай ГАЖ: ғаламдық, ұлттық, региондық, жергілікті (облыс, аудан) және муниципалдық (қала) болып жіктеледі.
3. Жүктелген міндетіне қарай ГАЖ қандай түрлерге бөлінеді және оқу-танымдық ГАЖ-дың бастапқы 4 бөлігі қандай?
Жүктелген міндетіне қарай ГАЖ жер бетілік, экологиялық, геологиялық, теңіздік және оқу-танымдық деп бөлінеді. Оқу-танымдық ГАЖ құрамына: 1) Топографиялық, 2) Геоморфологиялық (жер бедері), 3) Гидрологиялық (су нысандары) және 4) Геоботаникалық (өсімдіктер) карталар кіреді.
4. Оқу-танымдық ГАЖ-дың қалған бөліктері қандай және ГАЖ бизнесті басқаруда қандай мүмкіндік береді?
Оқу-танымдық ГАЖ-дың қалған бөліктеріне шаруашылық, ақпараттық (антропогендік жүктеме) және жалпылаушы (мониторинг) карталар жатады. ГАЖ бизнесті дамыту мен жергілікті жерге мониторинг жасауда ең тиімді жүйе болып табылады, сонымен қатар географиялық орта құрамбөліктері арасындағы өзара байланыстар мен өзгерістерді дәл көрсете алады.