🔹 1-топ: Географиялық аудандастырудың негіздері мен мақсаты
1. Аудандастыру географияда қандай орын алады және оның ғылыми негіздері қай ғасырларда қалыптасты?
Аудандастыру географиядағы маңызды әдістер қатарына жатады. Аудандастырудың ғылыми негіздері XVIII ғасырдың соңы мен XIX ғасырдың басында қалыптасты.
2. Аудандастыру арқылы аумақта не істеледі және оның негізінде не жіктеледі?
Аудандастыру арқылы аумақтағы географиялық жағдайлары ұқсас бөліктер жүйеленіп, өзіндік әркелкіліктері бар аумақтық жүйелер айқындалады. Аудандастыру негізінде географиялық кеңістік жіктеледі.
3. Географиялық аудандастырудың басты мақсаты қандай?
Басты мақсаты — өзіндік белгілер жиынтығы бар аумақтық жүйелерді анықтап, кеңістіктегі шекараларын белгілеу, сипаттау болып табылады.
4. Аудандастыру үдерісі аумақтағы қандай көрсеткіштер мен факторларға сүйенеді?
Аудандастыру аумақта белгілі бір құбылыстың, белгінің бар-жоқтығына және олардың сандық көрсеткіштеріне сүйенеді.
🔹 2-топ: Ареалдардың түрлері мен аудандастыру тәсілдері
1. Географиялық кеңістік неге жіктеледі және оның қандай екі негізгі тобы ажыратылады?
Географиялық кеңістік зерттеу нысанына байланысты ареалдарға жіктеледі. Аудандастыруда ареалдардың екі негізгі тобы: біртекті ареал және торапты ареал болып ажыратылады.
2. Біртекті ареал мен торапты ареалдың басты ерекшеліктері қандай?
Біртекті ареалда нысан немесе құбылыс барлық бөлігінде бірдей қасиеттерге ие болады. Ал торапты ареалда құбылыс орталық (ядро) бөлігінде неғұрлым айқын көрініп, шеттеріне қарай жиілігі төмендейді.
3. Біртекті ареалдарды анықтауда ұқсас нысандар қандай екі тәсілмен біріктіріледі?
Біртекті ареалдарды анықтауда ұқсас нысандар екі түрлі тәсілмен — қосу және бөлу арқылы біріктіріледі. Ұқсас аумақтарды қосу арқылы жинақтамалы аудан анықталады.
4. «Төменнен бастап аудандастыру» және «жоғарыдан бастап аудандастыру» тәсілдерінің айырмашылығы неде?
Белгілерді таңдап, шағын аумақтарды ірі кешендерге біріктіру төменнен бастап аудандастыру деп аталады. Ал үлкен аумақты бөлу нәтижесінде талдамалы ауданды анықтауды жоғарыдан бастап аудандастыру деп атайды.
🔹 3-топ: Физикалық, экономикалық және әлеуметтік географиядағы әдістер
1. Физикалық географияда табиғи жүйелерді аудандастырудың қандай екі негізгі әдісі қолданылады?
Физикалық географияда жетекші фактор әдісі және беттестіру әдісі қолданылады.
2. Жетекші фактор әдісі қандай жағдайда қолданылады және оның негізінде Қазақстан аумағы неше аймаққа бөлінеді?
Бұл әдіс табиғат ерекшеліктерін белгілі бір фактор басым түрде айқындағанда қолданылады. Геологиялық фактор негізінде ел аумағы 9 физикалық-географиялық аймаққа бөлінеді.
3. Беттестіру әдісі қалай жүзеге асырылады және ол қандай жағдайда тиімді?
Бұл әдісте тақырыптық карталар бойынша екі жетекші фактордың ықпал ету аумақтары беттестіріледі. Ол табиғат ерекшеліктерін екі жетекші фактор қалыптастырған жағдайда пайдалануға тиімді болады.
4. Аудандастыру әдістері арқылы қандай бірліктер анықталады және экономикалық географияда қандай екі әдіс бар?
Аудандастыру әдістері арқылы әртүрлі деңгейдегі аумақтық бірліктер (таксондар) анықталады. Экономикалық және әлеуметтік географияда негізгі екі әдіс: сапалық талдау және сандық тәсілдеме қолданылады.