1-жұп: Ерте деректер және Шоқанның орны
1. Қазақстан аумағы арқылы өткен халықаралық байланыс желілері географиялық дерек жинауда неге ерекше рөл атқарды?
Өйткені керуен жолдары мен елшілік көштері Қазақстан арқылы өтіп, табиғи нысандар туралы ерте жазба мәліметтердің жиналуына мүмкіндік берді.
2. Неліктен Шоқан Уәлихановтың еңбектері география ғылымдарының бірнеше саласының қалыптасуына ықпал етті?
Себебі оның еңбектері физикалық географияны ғана емес, әлеуметтік географияны, елтануды және картографияны да дамытуға жол ашты.
3. Шоқанның Қазақстан мен Орта Азияны зерттеудегі үлесін тек ғылыми еңбек емес, қандай институционалдық байланыс күшейтті?
Оның 21 жасында Орыс география қоғамының құрамында болуы зерттеулерін кеңейтіп, ғылыми байланысын күшейтті.
4. Шоқан Уәлихановтың аталған еңбектері қандай кеңістіктік сипаттағы ғылыми нәтижелерге жол ашты?
Олар аймақтың географиялық бейнесін, картографиялық сипаттамасын және этнографиялық ерекшеліктерін тануға мүмкіндік берді.
5. Қазақстан географиясының қалыптасу кезеңі неліктен XIX ғасырдың ортасынан ғана басталады деп есептеледі?
Өйткені осы уақыттан бастап жүйелі географиялық зерттеулер мен ғылыми орталықтар қалыптаса бастады.
6. Қалыптасу кезеңінде географиялық ойдың басты орталықтары неге дәл Семей, Омбы, Орынбор және Ташкентпен байланысты болды?
Бұл қалалар ғылыми байланыс пен зерттеу жұмыстары шоғырланған аймақтар болып, Қазақстанға іргелес орналасқан еді.
7. Қалыптасу кезеңінің соңында 1939 жылы құрылған география секторы қандай сапалы өзгеріс әкелді?
Ол Қазақстан табиғатын ғылыми тұрғыда кешенді, ұйымдасқан түрде зерттеудің институционалдық негізін қалады.
2-жұп: Қалыптасу мен даму кезеңдерінің айырмасы
1. Қалыптасу кезеңіндегі зерттеу мақсаты мен даму кезеңіндегі зерттеу мақсатының басты айырмасы қандай?
Қалыптасу кезеңінде табиғатты толық сипаттап, географиялық портрет жасау көзделсе, даму кезеңінде табиғат ресурстарын зерттеу мен өндірісті тиімді орналастыру басты болды.
2. География секторының құрылуы республикадағы географиялық зерттеулердің сипатын қалай өзгертті?
Жеке бақылаудан кешенді, жоспарлы және ғылыми ұйымдасқан зерттеуге көшірді.
3. Неліктен бұл кезең ірі масштабты географиялық экспедициялар кезеңі деп аталады?
Өйткені дәл осы уақытта мұздықтар, көлдер, өзендер, табиғат кешендері жан-жақты зерттеліп, картаға түсіріле бастады.
4. Жаңа қорықтардың ұйымдастырылуы Қазақстан географиясының қандай қолданбалы бағытын көрсетеді?
Бұл табиғатты қорғау мен аумақтық экологиялық жоспарлаудың дамығанын көрсетеді.
5. Даму кезеңіндегі экономикалық-географиялық зерттеулер қандай халық шаруашылығы міндеттерін шешуге бағытталды?
Өндіріс, ауылшаруашылығы, көлік, тың игеру және өндірістік кешендер құрастыру міндеттеріне бағытталды.
6. Қазақ КСР-дің екі томдық Атласын құрастыру неге ғалым-географтардың көпжылдық еңбегі деп бағаланады?
Өйткені ол ұзақ уақыт бойы жинақталған зерттеу, карта жасау және талдау жұмыстарының нәтижесі болды.
7. Неліктен Николай Пальгов, Мұқатай Жандаев және Бениамин Двоскин даму кезеңінің ірі өкілдері саналады?
Өйткені олар геоморфология, геотектоника және экономикалық география бағыттарында маңызды ғылыми үлес қосты.
8. Қазақстанның егемендік алуы қазіргі кезеңнің басталуымен қалай байланысады?
Қазіргі кезеңнің басталуы уақыт жағынан Қазақстанның тәуелсіздік алуымен тұспа-тұс келді.
3-жұп: Қазіргі қазақстандық география және жаңа бағыттар
1. Академиялық және жоғары оқу орны географиясының айырмашылығы неде?
Академиялық география ғылыми-зерттеуге көбірек бағытталса, жоғары оқу орны географиясы білім беру мен ғылыми-зерттеуді қатар атқарады.
2. Іргелі география мен қолданбалы географияның арақатынасы қандай?
Іргелі география жаңа білім мен идеялардың негізін қаласа, қолданбалы география сол білімді практикалық міндеттерге қолданады.
3. Неліктен қазіргі қазақстандық географияны ғылымдардың үлкен жүйесі деп атайды?
Өйткені ол физикалық, әлеуметтік, экономикалық, саяси географияны, сондай-ақ елтану мен картографияны қамтиды.
4. Қазақстанның тұрақты дамуын ғылыми тұрғыда негіздеу неге қазіргі географияның басты мақсаты болып саналады?
Себебі әлем өте жылдам өзгеріп жатыр, ал бұл өзгерістерге бейімделу үшін ғылыми негіз қажет.
5. Су қауіпсіздігі не себепті қазіргі географиялық зерттеулерде басты орын алады?
Өйткені табиғи ресурстарды тиімді пайдалану мен елдің орнықты дамуы су ресурстарына тікелей тәуелді.
6. Полярлы даму жобасының мәні неде?
Адамдарды басты көлік жолдарына шоғырландырып, халық пен шаруашылықты тиімді орналастыру.
7. Қазіргі географияда зерттелетін қауіпті табиғат құбылыстарының қатарына не жатады?
Сел, қар көшкіні және жардың опырылуы жатады.
8. Геоақпараттық технологиялар Қазақстан географиясына қандай жаңа мүмкіндік берді?
Картографияны дамытуға серпіліс беріп, жаңа атластар мен кең ауқымды географиялық деректерді жүйелеуге мүмкіндік жасады.
9. Қазақстан Республикасының ұлттық Атласы мен Төтенше жағдайлар Атласы нені дәлелдейді?
Олар қазақстандық география ғылымының жоғары деңгейге көтерілгенін және кешенді зерттеу бағыты дамығанын дәлелдейді.