1-жұп: Географиялық зерттеу әдістерінің негізгі түрлері
1. Географиядағы ең ескі әрі дәстүрлі зерттеу әдісі қайсысы болып табылады?
Сипаттамалық және картографиялық әдістер ең ескі әрі негізгі зерттеу әдістері болып табылады.
2. Салыстырмалы-географиялық әдістің басты мақсаты неде?
Географиялық нысандар мен құбылыстардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау және олардың даму заңдылықтарын түсіну.
3. Қазіргі заманғы географияда кеңінен қолданылатын ГАЖ (GIS) дегеніміз не?
Географиялық ақпараттық жүйелер — кеңістіктік деректерді жинау, сақтау, талдау және визуализациялауға арналған компьютерлік жүйе.
4. Географиялық модельдеу әдісінің заманауи зерттеулердегі маңызы қандай?
Нысандар мен процестердің кішірейтілген немесе математикалық үлгісін жасап, болашақтағы өзгерістерді болжауға мүмкіндік береді.
5. Қашықтықтан зондтау (аэроғарыштық) әдісі арқылы қандай деректер алынады?
Жердің жасанды серіктері мен аэрофототүсірілімдер арқылы ғаламшар бетінің нақты уақыттағы сапалы суреттері мен цифрлық деректері алынады.
2-жұп: Далалық әдістер және оларды қолдану
1. Далалық зерттеу әдісінің камералдық (кабинеттік) кезеңнен басты айырмашылығы неде?
Далалық әдіс тікелей табиғи немесе шаруашылық нысандардың басында (ашық аспан астында) бақылау мен өлшеу арқылы жүргізіледі.
2. Далалық бақылаулар кезінде маршруттық әдіс қалай жүзеге асырылады?
Зерттеуші белгіленген бағыт (маршрут) бойымен қозғала отырып, жолындағы барлық географиялық өзгерістерді сипаттайды және тіркейді.
3. Далалық жұмыстар барысында типтік жер телімдерін (кілттік учаскелерді) зерделеу не үшін қажет?
Шағын әрі тән белгілері бар аумақты егжей-тегжейлі зерттеп, нәтижесін бүкіл ұқсас аумаққа жалпылау үшін қолданылады.
4. Далалық зерттеулер барысында құрал-саймандардың көмегімен қандай өлшеулер жүргізіледі?
Температураны, ауа ылғалдылығын, рельефтің биіктігін, өзен суының шығыны мен топырақ құрамын өлшеу жұмыстары жүргізіледі.
5. Далалық зерттеулердің соңғы нәтижесінде қандай практикалық құжаттар әзірленеді?
Аумақты тиімді пайдалану, экологиялық жағдайды жақсарту және шаруашылықты дамыту бойынша нақты ұсыныстар мен карталар әзірленеді.
3-жұп: Экспедициялық зерттеулер
1. Экспедициялық зерттеу әдісі дегеніміз не?
Белгілі бір географиялық мақсатқа жету үшін арнайы ұйымдастырылған ғалымдар тобының алыс немесе аз зерттелген аумақтарға саяхаты мен кешенді зерттеуі.
2. Географиялық экспедицияны ұйымдастырудың негізгі үш кезеңін атаңыз.
1) Дайындық кезеңі, 2) Далалық (экспедициялық) кезең, 3) Өңдеу (камералдық) кезеңі.
3. Қазақстан аумағын зерттеуде үлкен үлес қосқан қай әйгілі ғалымның экспедициялық еңбектері белгілі?
Шоқан Уәлихановтың Ыстықкөлге және Қашқарияға жасаған ғылыми экспедициялары.
4. Кешенді экспедицияның салалық (арнайы) экспедициядан айырмашылығы неде?
Кешенді экспедиция аумақтың табиғатын, халықты және шаруашылықты тұтас зерттейді, ал салалық экспедиция тек бір компонентті (мысалы, геологиялық немесе гидрологиялық) зерттейді.
5. Қазіргі таңдағы экспедициялық зерттеулерде қандай заманауи құрал-жабдықтар қолданылады?
GPS навигаторлар, дрон (дрон-фотограмметрия), эхолоттар, портативті зертханалар мен спутниктік байланыс құралдары.