8 Сынып — География

Ішкі (эндогендік) және сыртқы (экзогендік) күштердің әсерінен жер бетінің пішіндері мен ανάльефінің өзгеру, қалыптасу заңдылықтары мен процестері.

Жаратылысы мен тегіне қарай магмалық, шөгінді және метаморфтық тау жыныстарының бөлінуі, олардың табиғаттағы орны мен негізгі классификациясы.

Минералдар мен тау жыныстарының физикалық-химиялық белгілері: қаттылығы, түсі, жылтырлығы, тығыздығы және олардың өндірісте қолданылу ерекшеліктері.

Геологиялық жыл санау жүйелері, тау жыныстарының салыстырмалы және абсолюттік жасын анықтау әдістері, геохронологиялық кестенің құрылымы.

Рельеф пішіндерінің елді мекендерді орналастыруға, ауыл шаруашылығы мен өндірісті дамытуға, көлік инфрақұрылымын жүргізуге тигізетін тікелей әсері.

Жер бетіне келетін күн радиациясының мөлшері, атмосфералық циркуляция және төсеніш беттің сипаты сияқты климатты қалыптастыратын негізгі күштер.

Жер шарындағы ауа массаларының тұрақты қозғалысы, қысым белдеулері, тұрақты желдер (пассаттар, батыс желдері) мен циклондардың қалыптасуы.

Жер бетіндегі негізгі және өтпелі климаттық белдеулердің орналасуы, олардың температуралық режимі, ылғалдылық деңгейі және маусымдық ерекшеліктері.

Әр түрлі құрлықтардың географиялық орнына байланысты қалыптасқан өзіндік ауа райы режимдері, ең ыстық, ең суық және ең ылғалды аймақтарды талдау.

Ауа райы жағдайларының адам денсаулығына, тұрғын үй құрылысына, егіншілік пен мал шаруашылығын тиімді ұйымдастыруға тигізетін маңызы.

Жер бетіндегі өзендер, көлдер, батпақтар, мұздықтар мен жерасты суларының таралуы, олардың гидрологиялық сипаттамасы мен табиғаттағы тепе-теңдігі.

Су ресурстарын ауыз су ретінде пайдалану, егістік суғару, гидроэнергетика алу, кеме қатынасы және балық шаруашылығында қолданудың тиімділігі.

Өзен жүйесінің негізгі элементтері: бастауы, сағасы, арнасы, жайылмасы, террасалары мен өзен алабының геоморфологиялық сипаттамасы.

Көл қазаншұңқырларының пайда болу түрлері, мұздықтардың жиналу аймақтары мен тұщы су қорын сақтаудағы рөлі мен маңызы.

Су көздерінің ластануы, өзендер мен көлдердің тартылуы, су тапшылығы және трансшекаралық өзендерді тиімді пайдалану мәселелері.

Жазықтардағы ендік зоналылық заңдылығы мен таулардағы климаттың өзгеруіне байланысты өсімдік пен жануарлардың тігінен таралу ерекшеліктері.

Солтүстік ендіктердегі арктикалық шөлдер, тундра, тайга, аралас ормандар мен дала зоналарының табиғи ландшафттары мен биоәртүрлілігі.

Оңтүстік ендіктерге тән саванналар, тропиктік шөлдер мен ылғалды экваторлық ормандардың өзіндік климаты мен эндемик ағзаларының сипаты.

Дүниежүзілік мұхит суында мекендейтін планктон, нектон және бентос өкілдері, олардың тереңдікке қарай таралуы мен биологиялық ресурстары.

Антропогендік әсерден сирек кездесетін флора мен фауна түрлерін сақтап қалу, Қызыл кітаптың маңызы және ерекше қорғалатын табиғи аймақтар.

Географиялық қабықтың тұтастығы, зат және энергия айналымы, ырғақтылығы мен зоналылық сияқты жалпы даму заңдылықтарын кешенді талдау.