🤝 Жұптық тапсырмалар: Дүниежүзілік шаруашылық элементі

1-жұп: Дүниежүзілік шаруашылық және өндіруші өнеркәсіп (Мұнай мен газ)

1. Дүниежүзілік шаруашылықтың экономикалық негізін не құрайды және оның салалары қалай топтастырылады?
📚Дүниежүзілік шаруашылықтың экономикалық негізін бір-бірімен тығыз байланысқан ұлттық шаруашылықтар мен салалық құрылымдар құрайды. Осы жүйедегі салалардың арасалмағы мен құрылымдық дамуы мемлекеттердің жағдайына тікелей ықпал етеді. Бұл ретте 🌍аталған салалардың өзара арасалмағы кез келген елдің әлеуметтік-экономикалық даму деңгейін айқындайтын басты көрсеткіш болып табылады. 🔬Алғашқы екі топ шаруашылықтың өндірістік саласын құраса, соңғылары өндірістік емес салаға жатады. Өндіруші сала өндіруші өнеркәсіпті, ауыл-, балық-, орманшаруашылығын қамтиды. Өндіруші өнеркәсіп өнеркәсіп үшін бастапқы материалдар мен шикізатты өндіреді. Бұл салаға мұнай, газ, көмір, металл кендерін және т.б. өндіру жатады.
2. Мұнай мен газ өнеркәсібі дүниежүзілік шаруашылықта қалай дамыды және олардың стратегиялық маңызы қандай?
💡Мұнай өнеркәсібі — дүниежүзілік шаруашылықтың Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін қарқынды өркендеген саласы болып табылады. Нақтырақ айтқанда, 🔍басты мұнай алаптары дамушы елдерде орналасқан және әлемдік нарықта оның бағасы ұдайы өзгеріске түсіп отырады. 📈Мұнай — маңызды стратегиялық ресурс, оны көп мөлшерде өндіретін елдердің геосаяси жағдайына мұнай қоры елеулі түрде ықпал етеді. Ал газ өндірісі ХХ ғасырдың ортасынан бастап өркендей бастады, содан бері оны өндіру көлемі 10 есеге артты. Табиғи газбен қатар мұнайға серік газ өндіріледі. Газ энергетикалық мақсатта ғана емес, химиялық шикізат ретінде азот тыңайтқыштары мен полимер өндірісінде кеңінен пайдаланылады.

2-жұп: Көмір өнеркәсібі және металл кендерін өндіру саласы

1. Көмір өндіру қарқынының өзгеру себебі неде және қазіргі уақытта қай аймақ басты өндіруші болып табылады?
💧Көмір өндіру қарқыны қазіргі кезде дүниежүзі бойынша бәсеңдеді. Бірақ әлі де болса көптеген елдердің отын-энергетика құрылымында көмір елеулі орын алады. Осы тұста 📌мұнай өндірудің артуы дүниежүзілік отын теңгерімінің құрылымына елеулі өзгерістер әкелгенін атап өткен жөн. 📝ХХ ғасырдың екінші жартысында мұнай өндірудің артуына байланысты көмір өнеркәсібі күйзеліске ұшырады. Осы кезде Солтүстік Америка мен Батыс Еуропа шахталары жабылып, Азия басты өндіру аймағына айналды. Қазіргі таңда Азия аймағы дүниежүзі бойынша барлық көмірдің 45%-ын беріп отыр.
2. Қара және түсті металл кендерін өндірудің негізгі көрсеткіштері қандай және олар қалай жіктеледі?
🎯Металл кендерін өндіру қара және түсті металл кендерін өндіруді қамтиды. Қара металлургияның негізгі шикізаттарына темір кені мен марганец кендері жатады. Бұл жағдай әлемдік өнеркәсіптің шикізаттық базасының географиялық таралу ерекшеліктерімен де тығыз байланысты. 📊Темір кенін бүгінгі таңда 43 елде өндіреді. Кен құрамындағы темірдің мөлшері 40-тан 60%-ға дейін жетеді. АҚШ Геологиялық қызметінің мәліметтері бойынша, дүниежүзіндегі темір қорының 18%-ы Бразилия мен Ресейде шоғырланған. Қазіргі кезде дүниежүзі бойынша жылына 2,8 млрд т темір кені өндіріледі. Түсті металдар ерекшеліктеріне қарай негізгі, легирлеуші, бағалы және сирек металдар деп бөлінеді. Қазіргі кездегі технологиялар арқылы кен құрамынан 70-тен астам түсті металдарды бөліп алуға болады.

3-жұп: Ауылшаруашылығы мен балықшаруашылығының даму ерекшеліктері

1. Ауылшаруашылығының шаруашылықтағы рөлі қандай және малшаруашылығының қандай ерекше салалары бар?
🌱Ауылшаруашылығы — материалдық өндірістің шешуші саласы, ол халықты тек азық-түлікпен қамтамасыз етумен шектелмейді, сондай-ақ өнеркәсіптің көптеген салалары үшін аса қажетті шикізат та өндіреді. Ауылшаруашылық өндірісі 🗺️дүниежүзіндегі ең ежелгі әрі кең таралған салалық құрылымдардың бірі болып табылады. 📋Дүниежүзінде бұл салада шамамен 1 млрд-тан астам адам еңбек етеді және оның 50-ге жуық түрі бар. Малшаруашылығында табиғат жағдайларына сәйкес Африка мен Азияның шөлді аудандарында түйе мен ешкі, Орталық Азияда қодас, тундрада бұғы өсіріледі. Сонымен қатар омарта, жібек, аң (түлкі, сусар, бұлғын) шаруашылықтары және қолтырауын мен түйеқұс өсіретін арнаулы шаруашылықтар да бар.
2. Балықшаруашылығының әлемдік маңызы қандай және марикультура саласында қай елдер көш бастап тұр?
🕌Балықшаруашылығы — дүниежүзілік шаруашылықтың ең ежелгі және маңызды саласының бірі. Ауланатын балық пен өндірілетін теңіз өнімдері жылына 100 млн т-ға жетіп отыр. 🗺️Балық аулаудың негізгі географиялық аудандары мен жасанды жолмен өнім алу технологиялары қарқынды дамып келеді. 📝Дүниежүзінде ауланатын балықтың жартысынан астамы алты елдің: Жапония, Қытай, АҚШ, Чили, Перу және Ресейдің үлесіне тиеді. Ауланатын өнімнің 15 млн т-сы марикультура арқылы алынады және оның 4/5-ін Азия елдері өндіреді. Балықты қолдан өсіру Қытайда бұдан 4 мың жыл бұрын басталған, бұл ел осы саладан әлі күнге дейін әлемде бірінші орынды иеленіп келеді.