Орналасуы
Қорық Түркістан облысының Түлкібас, Төле би және Бәйдібек аудандары мен Жамбыл облысының Жуалы ауданы аумағында орналасқан.
Басты бетке қайту
ТАБИҒИ МҰРА · 02
Ақсу-Жабағылы қорығы
Батыс Тянь-Шаньның таулары, шатқалдары, жабайы жануарлары мен сирек өсімдіктерін қорғайтын Қазақстанның ерекше табиғи мекені туралы жеке цифрлық бет.
ҚҰРЫЛҒАН ЖЫЛЫ
1926
Қазақстандағы тұңғыш қорық
100 жыл
1926–2026
Батыс Тянь-Шань
Биік таулар мен шатқалдар
Бай биоалуантүрлілік
Жануарлар мен өсімдіктер
ЮНЕСКО
Халықаралық маңызы бар мұра
Қорық туралы
Табиғатты қорғаудың ғасырлық тарихы
Ақсу-Жабағылы мемлекеттік табиғи қорығы 1926 жылғы 14 шілдеде құрылды. Ол Қазақстан мен Орталық Азиядағы алғашқы мемлекеттік табиғи қорық ретінде танылған. Қорықтың басты міндеті — табиғи экожүйелерді, сирек кездесетін түрлерді және олардың мекен ету ортасын табиғи қалпында сақтау.
Қорық Талас Алатауының солтүстік-батыс бөлігін және Өгем жотасының бір бөлігін қамтиды. Таулы бедер, шатқалдар, шалғындар мен әртүрлі биіктік белдеулері өсімдіктер мен жануарлардың алуан түрлі тіршілік ортасын қалыптастырады.
Неліктен қорық маңызды?
Қорғалатын аумақтар табиғи мекендердің бұзылуын азайтуға, сирек түрлерді зерттеуге және экологиялық білімді дамытуға көмектеседі.
Жер бедері
Таулар, терең шатқалдар, тау өзендері мен шалғынды алқаптар қорықтың ландшафттық әртүрлілігін құрайды.
Су және шатқалдар
Ақсу және Жабағылы атаулары қорықтың табиғи географиясымен байланысты. Өзен аңғарлары көптеген тіршілік иелеріне қолайлы орта қалыптастырады.
Халықаралық мәртебе
Қорық 2015 жылы ЮНЕСКО-ның биосфералық резерваттар желісіне енгізілді. Ол 2016 жылы Дүниежүзілік мұра тізіміне енген Батыс Тянь-Шань табиғи аумағымен байланысты.
Қорықтың даму жолы
Ақсу-Жабағылы тарихындағы маңызды белестер
Ресми деректерге сүйенген қысқаша хронология.
1926
Қорықтың құрылуы
14 шілдеде Ақсу-Жабағылы мемлекеттік табиғи қорығы құрылып, өңірдің табиғи байлығын жүйелі қорғау кезеңі басталды.
2015
ЮНЕСКО биосфералық резерваттар желісі
Қорық ЮНЕСКО-ның «Адам және биосфера» бағдарламасы аясындағы Дүниежүзілік биосфералық резерваттар желісіне енгізілді.
2016
Батыс Тянь-Шань — Дүниежүзілік мұра
Ақсу-Жабағылы кіретін Батыс Тянь-Шань трансшекаралық табиғи аумағы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне қосылды.
2026
100 жылдық мерейтой
Қорықтың бір ғасырлық табиғатты қорғау, ғылыми зерттеу және экологиялық ағарту тарихы атап өтіледі.
Тірі табиғат
Биоалуантүрлілік — қорықтың басты байлығы
Қорық аумағында тау экожүйелеріне бейімделген жануарлар мен өсімдіктер кездеседі. Төмендегі көрсеткіштер Қазақстанның ресми мемлекеттік ресурсының 2026 жылғы мерейтойлық материалында жарияланған мәліметтерге негізделген; ғылыми жұмыста сандық көрсеткіштерді дереккөзбен бірге көрсету керек.
Қорықта тіркелген түрлердің саны зерттеу әдістеріне және жаңа ғылыми деректерге қарай нақтыланып отыруы мүмкін.
FAUNA
299
Құс түрі
Ресми материалда көрсетілген түр саны.
FAUNA
52
Сүтқоректі түрі
Оның ішінде сирек және қорғауды қажет ететін түрлер бар.
FLORA
1 312
Жоғары сатыдағы өсімдік түрі
Таулы ортада өсетін сан алуан өсімдіктер.
FAUNA
2 124
Омыртқасыз жануарлар түрі
Экожүйедегі маңызды ұсақ ағзалар тобы.
Өсімдіктер әлемі
Сирек гүлдер мен тау өсімдіктері
Қорықта Грейг қызғалдағы және Сиверс жабайы алмасы сияқты қорғауға ерекше назар аударылатын өсімдіктер кездеседі. Өсімдіктерді табиғи ортада жұлуға болмайды; оларды суретке түсіріп, орналасқан жері мен анықтау дерегін тіркеу арқылы зерттеуге болады.
Жануарлар әлемі
Сирек кездесетін жануарлар
Ақпараттық материалдарда қар барысы, Тянь-Шань қоңыр аюы, Түркістан сілеусіні және Тянь-Шань арқары аталады. Бұл жануарларды қорғау үшін олардың мекен ету ортасын сақтау және адам әсерін азайту маңызды.
Табиғатты аялау
Қорықты қорғауға қалай үлес қосамыз?
Қорғалатын табиғи аумаққа жауапкершілікпен қарау — табиғатты сақтау мәдениетінің негізі.
Белгіленген бағытты ұстану
Қорық ережелерін сақтау және тек рұқсат етілген бағыттармен жүру.
Қоқыс қалдырмау
Табиғи ортаға қоқыс тастамау, пластик пен басқа қалдықтарды дұрыс алып шығу.
Бақылау арқылы зерттеу
Жануарларды үркітпей, өсімдіктерді жұлмай бақылау, фотоға түсіру және деректерді тіркеу.
Сенімді ақпарат тарату
Қорық туралы мәліметтерді ресми және ғылыми дереккөздермен бөлісу.
Шағын зерттеу тапсырмасы
Қорықтың бір өсімдік немесе жануар түрін таңдаңыз. Оның ғылыми атауын, мекен ету ортасын, қорғау мәртебесін және мәлімет алынған дереккөзді жазыңыз. Ақпаратты тексермей тұрып түр туралы қорытынды жасамаңыз.
Дереккөздер
Ақпаратты тексеріңіз
Бұл беттегі тарихи даталар мен биоалуантүрлілік көрсеткіштерін төмендегі ресми және ғылыми ресурстар арқылы тексеруге болады. Әрбір пайдаланылған материалға атауы мен сілтемесін тіркеңіз.
ҚР мемлекеттік ресми материалыАқсу-Жабағылы қорығының 100 жылдығы, тарихы және жарияланған биоалуантүрлілік деректері.
UNESCO — Ақсу-ЖабағылыБиосфералық резерват, табиғи орта және халықаралық мәртебе туралы мәліметтер.
Қазақстан тарихы порталы — Ақсу-ЖабағылыҚорықтың географиясы мен табиғи ерекшеліктері туралы қосымша таныстыру материалы.
Ескерту: суреттер иллюстрациялық мақсатта берілген. Оларды қорықтың нақты жерінен түсірілген фотосурет деп қабылдамаңыз. Жобаны жариялағанда авторлық құқықтары ашық, нақты қорыққа қатысты фотоматериалдармен алмастырыңыз.
КЕЛЕСІ ҚАДАМ
Табиғатты тану — оны қорғаудың алғашқы қадамы
Ақсу-Жабағылының табиғи байлығын зерттеп, сенімді мәліметтерді цифрлық форматта сақтауға үлес қосыңыз.