Орналасуы
Үңгір Түркістан облысы, Бәйдібек ауданы аумағында орналасқан. Мемлекеттік құжаттарда ол Кеңестөбе ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 7 км жерде көрсетіледі.
Басты бетке қайту
ТАБИҒИ ЖӘНЕ КИЕЛІ МҰРА · 04
Ақмешіт үңгірі
Қаратаудың баурайындағы ерекше табиғи қуыс. Әктас жыныстары, шаңыраққа ұқсас төбесі және халық жадында сақталған аңыздары бұл орынды өлкенің танымал мұрасына айналдырған.
ОРНАЛАСҚАН ӨҢІР
Бәйдібек ауданы
Түркістан облысы
254 м
Үңгір ұзындығы
65 м
Ені туралы дерек
25 м
Биіктігіне дейін
Әктас
Негізгі тау жынысы
Ескерту: суреттердің кейбірі тақырыпты көркем бейнелеу үшін алынған иллюстрациялық фотолар; олар Ақмешіт үңгірінің нақты фотосы болмауы мүмкін.
Үңгір туралы
Табиғат мыңдаған жыл бойы қалыптастырған кеңістік
Ақмешіт үңгірі Түркістан облысының Бәйдібек ауданында орналасқан. Туристік және ғылыми-танымдық деректерде оның ұзындығы шамамен 254 метр, ені 65 метр, биіктігі 25 метрге дейін жететіні айтылады. Үңгір әктас жыныстарында қалыптасқан табиғи қуыс ретінде сипатталады.
Үңгірдің төбесіндегі ашық бөлігі іштен қарағанда киіз үйдің шаңырағын еске түсіреді. Жарықтың жоғарыдан түсуі мен биік қабырғалар кеңістіктің өзгеше көрінісін жасайды. Жарықшақтардан кейде су тамшылауы мүмкін.
Геологиялық ерекшелік
Әктас — су мен табиғи үгілу үдерістерінің әсерінен пішіні өзгеретін шөгінді тау жынысы. Үңгірдің нақты қалыптасу мерзімі жөнінде бұл бетте дәлелденбеген дата берілмейді.
Жарық пен кеңістік
Жоғарыдағы табиғи ойық үңгірдің ішіне күн сәулесін түсіреді. Шаңыраққа ұқсас пішіні оның ең танымал ерекшеліктерінің бірі саналады.
Ішкі табиғи орта
Кейбір сипаттамаларда үңгір ішіндегі жарық түсетін бөлікте өсімдіктер кездесетіні айтылады. Нақты түрлердің тізімін қосымша ботаникалық зерттеу арқылы растау қажет.
Мұра мәртебесі
Ақмешіт үңгірі табиғи және киелі нысан ретінде танылған. Оның қорғау аумағына қатысты шекаралар Түркістан облысының ресми құжаттарында бекітілген.
Табиғаттан туған пішін
Үңгірдің үш ерекшелігі
Ақмешітті тануға көмектесетін географиялық және көрнекі белгілер.
01 · Геология
Әктас қабаттары
Үңгірдің қабырғалары мен пішіні өңірдің геологиялық тарихын тануға мүмкіндік береді.
02 · Жарық
Шаңырақ бейнесі
Төбедегі ашық бөлік киіз үйдің шаңырағын еске түсіріп, табиғи жарықтың ішке таралуына жағдай жасайды.
03 · Мұра
Табиғи және киелі орын
Үңгірге табиғи нысан ретінде де, халықтың рухани түсінігі мен аңыздары сақталған орын ретінде де қызығушылық танытады.
Аңыздар мен таным
Халық жадындағы Ақмешіт
Ақмешіт атауына қатысты халық арасында әртүрлі түсініктер мен аңыздар тараған. Аңыз бен ғылыми деректі ажырата білу — өлкетануды дұрыс зерттеудің маңызды бөлігі.
Ескерту
Төмендегі мәліметтер — ауызша дәстүрде айтылатын түсініктер. Олар тарихи құжатпен расталған оқиғалар ретінде ұсынылмайды.
Атауы туралы түсінік
«Ақмешіт» атауы халық арасында ақшыл түсті таспен және қасиетті орын туралы ұғыммен байланыстырылады. Атаудың шығуына қатысты түсіндірулерді нақты тарихи этимология ретінде қабылдамай, аңыздық түсінік ретінде қарастырған дұрыс.
Киелі орын ретіндегі маңызы
Халық аңыздарында үңгір әулие адаммен және дұға ету дәстүрімен байланыстырылады. Бұл әңгімелер жергілікті рухани мәдениеттің бір бөлігі ретінде маңызды.
Өлкетану үшін құндылығы
Аңыздарды жергілікті тұрғындардың естеліктерімен, жазба деректермен және ғылыми зерттеулермен салыстыру өңір тарихын тереңірек түсінуге көмектеседі.
Мұраны қорғау
Ақмешітті жауапкершілікпен таны
Табиғи қуыс пен оның айналасындағы ландшафтты сақтау үшін келушілер қауіпсіздік пен қорғау талаптарын орындауы қажет.
Белгіленген жолмен жүру
Қауіпті жартастарға шықпай, нұсқаушының немесе жергілікті жауапты мамандардың кеңесін орында.
Тасқа жазбау
Қабырғаға белгі салма, табиғи жыныстарды сындырма және үңгір құрылымына зиян келтірме.
Тазалықты сақтау
Қоқысты өзіңмен бірге алып кет немесе арнайы орынға таста.
Қауіпсіздікті ойлау
Үңгірге барар алдында жол, ауа райы және кіру тәртібі туралы жергілікті ресми ақпаратты тексер.
Пайдаланылған деректер
Дереккөздер
Географиялық орналасу, шамамен өлшемдері және мұраны қорғау туралы мәліметтер ресми туристік порталдар мен ғылыми-мәдени дереккөздерге сүйеніп жинақталды.
Түркістан облысының ресми ақпараттық ресурсы
Ақмешіт үңгірінің ерекшеліктері мен атауы туралы жарияланым.
Kazakhstan Travel — Түркістан облысы
Ұлттық туристік портал және өңірдің көрікті жерлері.
Archaeology.kz — Ақмешіт (Ақмолда) үңгірі
Қазақстанның киелі орындары туралы ғылыми-мәдени деректер.
Түркістан облысының қорғау аймақтары туралы қаулы
Ақмешіт үңгірінің орналасуы мен қорғау аумақтары көрсетілген құқықтық дерек.