🔹 1-топ: Көліктің экономикадағы рөлі және көрсеткіштері
1. Инновациялық инфрақұрылым сөз тіркесі қандай екі мағынаны білдіреді?
Бірінші мағынасы — жаңа білімді игеріп, жаңалықтар ашатын, осы жұмысты қаржыландыратын ұйымдар жиынтығы. Екінші мағынасы — басты элементі көлік болып табылатын жаңартылған инфрақұрылым.
2. Көліктің негізгі міндеті қандай және оны неліктен «қан тамыр жүйесі» деп атайды?
Көліктің негізгі міндеті — жүк пен жолаушы тасымалдау. Ол өндіріс процесін қамтамасыз етіп, кәсіпорындарды, салалар мен аймақтарды байланыстыратындықтан, оны «шаруашылық ағзасының қан тамыр жүйесі» деп атайды.
3. Көлік жүйесі қандай 4 құрамдас бөліктен тұрады?
Көлік күрделі кешен ретінде көлік құралдарынан, жолдардан, ұйымдардан және тиеу-түсіру пункттерінен (порттар, стансылар) тұрады.
4. Көлік торабы дегеніміз не және Қазақстанда ірі көлік тораптары қай қалаларда қалыптасқан?
Көлік торабы — әртүрлі «жолдар» тоғысып, жүктер бір көлік түрінен екіншісіне тасымалданатын елді мекендер. Қазақстанда ірі көлік тораптары Алматы, Астана, Ақтау және Қарағанды қалаларында қалыптасты.
5. Көлік өз жұмысын қандай көрсеткіштермен өлшейді және олар қалай есептеледі?
Бірінші көрсеткіш — тасымалданған жүктер мен жолаушылар саны. Екінші көрсеткіш — жүк айналымы (тонна-километрмен өлшенеді) және жолаушы айналымы (жолаушы-километрмен өлшенеді).
🔹 2-топ: Құрлық, су және әуе көліктерінің географиясы
1. Неліктен теміржолдарды Қазақстан көлік инфрақұрылымының «қаңқасы» деп атайды?
Теміржолдар еліміздің аймақтарын біртұтас жүйеге біріктіреді және климат пен жыл маусымдарына қарамастан тұрақты түрде жұмыс істейді.
2. Қазақстан теміржолының «келбетін» анықтайтын қандай негізгі магистральдар бар?
Меридиан бойымен бағытталған 3 магистраль (Орынбор-Ташкент, Түрксіб, ТрансҚазақстан) және ендік бойымен өтетін 3 магистраль (Орта Сібір, Оңтүстік Сібір, ТрансҚазақстандық ендік) бар. Олар қосылып, «үлкен теміржол сақинасын» құрайды.
3. Автомобиль көлігінің негізгі артықшылығы мен кемшілігі қандай?
Артықшылығы — тауарды аралық кідіріссіз «дәлізден дәлізге» дейін жеткізеді және жолаушы тасымалы бойынша жетекші орын алады. Кемшілігі — қымбат әрі экологиялық жағынан «лас» көлік түрі болып табылады.
4. Құбыр және электрондық көліктің ерекшеліктері қандай?
Құбыр жүйесі мұнай мен газ айдайды және ең арзан көлік түрі болып саналады. Ал электрондық көлік электр қуатын электр жеткізу желілері (ЭЖЖ) арқылы тасымалдайды.
5. Су және әуе көлігінің Қазақстандағы басты нысандары мен қызметтері қандай?
Су көлігінің басты нысаны — қатпайтын Ақтау сауда айлағы (Каспий теңізі) және өзен көлігіндегі Ертіс алабы. Әуе көлігі — ең жылдам әрі ең қымбат көлік, оның еліміздегі ең басты «Әуе айлақтары» — Алматы және Астана қалалары.
🔹 3-топ: Байланыс және телекоммуникация жүйесі
1. Байланыс жүйесі қандай екі буынды біріктіреді және оның негізгі міндеті не?
Байланыс жүйесі пошта байланысы мен телекоммуникацияны біріктіреді. Оның негізгі міндеті — көлемі мен маңызы жылдам өсіп отыратын әр алуан ақпараттарды беру болып табылады.
2. Қазіргі телекоммуникациялық байланыс қандай бағыттарда қарқынды дамуда?
Қазіргі байланыс негізінен талшықты-оптикалық, сымсыз және спутниктік бағыттарда қарқынды дамып келеді.
3. Қазақстанда байланыс қызметін қамтамасыз ететін қандай ірі компаниялар бар?
Елімізде бұл саладағы жетекші әрі ірі компанияларға Қазпошта, Қазақтелеком және Кар-Тел (BeeLine) кәсіпорындары жатады.
4. Бүкіләлемдік желінің қазақстандық сегменті қалай аталады және оны қанша адам пайдаланады?
Бүкіләлемдік телекоммуникациялық желі — Интернеттің қазақстандық сегменті Kaznet деп аталады. Бұл байланыс құралын қазіргі уақытта 18 млн-ға жуық қазақстандық пайдаланады.