🔹 1-топ: Жер шарының материктері мен Еуразия
1. Солтүстік және Оңтүстік жартышарларда материктер қандай пайыздық арақатынаста орналасқан?
Солтүстік жартышарда материктер 39%-ды, ал Оңтүстік жартышарда тек 19%-ды алып жатыр.
2. Жердің Солтүстік және Оңтүстік жартышарларын тағы қалай атайды?
Солтүстік жартышарын материктік, ал Оңтүстік жартышарын мұхиттық деп атайды.
3. Ең үлкен материк қалай аталады және онда қай мемлекет орналасқан?
Ең үлкен материк – Еуразия. Онда біздің Отанымыз – Қазақстан Республикасы орналасқан.
4. Еуразия материгінің ауданы мен халқының саны қанша?
Ауданы – 54,7 млн км², халқы – 5 млрд-тан астам (2016 ж. дерегі бойынша).
5. Еуразияның ең үлкен және ең терең көлдерін атаңыз.
Ең үлкен көлі – Каспий (396 мың км²), ең терең көлі – Байкал (1642 м).
6. Еуразияның ең биік тауы және ең биік нүктесі қалай аталады?
Ең биік тауы – Гималай, ал оның ең биік нүктесі – Эверест (Джомолунгма) тауы.
7. Жер бетіндегі ең ылғалды жер қайда орналасқан және онда қанша жауын-шашын түседі?
Үндістанның Черапунджи қаласында орналасқан, онда жылына 12 мың мм жауын-шашын түседі.
🔹 2-топ: Африка және Солтүстік Америка
1. Африка материгінің ауданы қанша және ол қандай ерекшелігімен белгілі?
Ауданы – 30,3 млн км². Ол ауданы бойынша Еуразиядан кейінгі екінші және ғаламшардағы ең ыстық материк.
2. Африканы дәл ортасынан қандай сызық кесіп өтеді және онда қандай әйгілі шөл бар?
Африканы дәл ортасынан экватор сызығы кесіп өтеді және онда әлемдегі ең үлкен Сахара шөлі орналасқан.
3. Африка атауы қайдан шыққан?
Материктің солтүстік бөлігінде өмір сүрген халықтардың атауынан шыққан.
4. Солтүстік Америка ауданы бойынша нешінші орында және оның аумағы қанша?
Африкадан кейінгі үшінші орында, жалпы ауданы – 24,3 млн км².
5. Солтүстік Американың ең ежелгі өсімдік өкілі қалай аталады және оның өлшемдері қандай?
Ең ежелгі өкілі – секвойя. Оның биіктігі 100–150 метрге, ал диаметрі 20 метрге дейін жетеді.
6. Солтүстік Америкадағы қошқарөгіз жануарының ерекшелігі қандай?
Ол бір мезетте қошқарға да, қойға да ұқсайды. Ұзындығы шамамен 2,5 метр, биіктігі 1 метрге жетеді.
7. Материк үлкен болған сайын оның табиғатында қандай өзгеріс болады?
Материк неғұрлым үлкен болса, оның мұхиттан қашықтағы ауданы соғұрлым көбірек болады.
🔹 3-топ: Оңтүстік Америка, Австралия және Антарктида
1. Оңтүстік Америка материгінің негізгі ерекшеліктері қандай?
Ол Жердің Батыс және Оңтүстік жартышарында орналасқан және ең ылғалды материк деп аталады.
2. Оңтүстік Америкадағы ең үлкен мемлекет пен ең ірі өзенді атаңыз.
Ең үлкен мемлекет – Бразилия, ал ең үлкен өзен – бес жүзден астам саласы бар Амазонка өзені.
3. Әлемдегі ең биік сарқырама қалай аталады және ол қай мемлекетте орналасқан?
Ең биік сарқырама – Анхель. Ол Венесуэла мемлекетінің жерінде орналасқан, биіктігі 1054 метрден асады.
4. Австралия материгінің географиялық және мемлекеттік ерекшелігі қандай?
Ол – ең кіші, ең төмен және ең құрғақ материк. Сондай-ақ бүкіл аумақты бір ғана мемлекет алып жатқан жалғыз материк.
5. Австралияның өсімдіктер мен жануарлар әлемінің ерекшелігі неде?
Өсімдіктердің 12 мың түрінің 9 мыңнан астамы басқа еш жерде кездеспейді. Мұнда үйректұмсық, ехидна және жалғыз жыртқыш – динго иті сақталған.
6. Антарктида материгі немен қоршалған және оның қанша пайызы мұздан тұрады?
Ол барлық жағынан қуатты мәңгілік мұз жабынымен қоршалған және 99 пайыз мұздан тұрады.
7. Антарктиданың адамзат үшін ең басты ерекшелігі қандай?
Антарктида – Жер бетіндегі тұрақты тұрғыны жоқ жалғыз материк болып табылады.