DataMath Kazakh

Диаграммалар мен графиктерді құру және талдау

Оқу мақсаты

Деректерді визуализациялау және статистикалық талдау

Графиктер мен диаграммалар — күрделі сандық ақпаратты көрнекі әрі түсінікті түрде ұсынудың негізгі құралы. Деректерді дұрыс оқу, статистикалық сипаттамаларды (орта мән, медиана, мода, ауқым) есептеу және қорытынды жасауды үйреніңіз.

Бағанды диаграмма (Histogram / Bar)

Әртүрлі категориялар бойынша көрсеткіштерді немесе мөлшерлерді салыстыру үшін қолданылады. Баған биіктігі мәнге пропорционал.

Қолданылуы: Өнім өндірісі, оқушылар үлгерімі, айлық температура салыстырмасы.

Секторлы / Дөңгелек диаграмма

Деректердің толық жиынтықтағы (100% немесе 360°) үлесін көрсетуге арналған. Сектор бұрышы: $\theta = \frac{x}{\text{Жалпы}} \times 360^\circ$.

Қолданылуы: Бюджетті бөлу, сыныптағы қыздар/ұлдар пайызы, нарық үлесі.

Сызықтық график (Line Graph)

Деректердің уақыт өтуіне байланысты өзгеріс динамикасын (трендін) бақылауға өте қолайлы.

Қолданылуы: Ауа райы трендтері, акция бағалары, жылдар бойынша халық саны.

Деректердің статистикалық сипаттамалары

1. Арифметикалық орта

Барлық мәндер қосындысын олардың санына бөлу.

$\bar{x} = \frac{\sum x_i}{n}$
2. Медиана (Ортаңғы мән)

Өсу ретімен тізілген қатардың тура ортасындағы сан.

Реттелген жиын ортасы
3. Мода

Деректер жиынында ең жиі қайталанатын мән.

Жиілігі ең жоғары мән
4. Өзгеріс ауқымы (Range)

Ең үлкен мән мен ең кіші мәннің айырмасы.

$R = X_{max} - X_{min}$