1-жұп: Қышқылдар және сілтілер әлемі
1. Күнделікті өмірде бізді қоршап тұратын қышқылдардың басты ерекшелігі қандай?
Олардың өзіне тән қышқыл дәмі болады.
2. С дәрумені және танымал аспирин дәрісінің құрамында қандай қышқыл бар?
Ацетилсалицил (аскорбин) қышқылы.
3. Тұрмыста тағам әзірлеу мен консервілеуде қолданылатын сіркесуы не болып табылады?
Сірке қышқылы.
4. Қатты күйде кездесетін қышқылдарға қандай мысалдар келтіруге болады?
Лимон және стеарин қышқылдары.
5. Күнделікті өмірде сілтілік ортаға ие қандай заттарды жиі қолданамыз?
Сабын, сабын ерітінділері, ас содасы және мүсәтір спирті.
6. Сілтілі ерітінділердің қолға тигенде сезілетін басты физикалық қасиеті қандай?
Теріні тайғанақ әрі жылтыр етеді, қолға ұстағанда сабын тәрізді сезіледі.
7. Қышқылдық та, сілтілік те емес үшінші орта қалай аталады және оған не жатады?
Бейтарап орта деп аталады, оған су жатады.
2-жұп: Роберт Бойль тәжірибесі мен индикаторлардың ашылуы
1. Ерітінді ортасын анықтауға мүмкіндік беретін алғашқы индикатор қашан ашылды?
XVII ғасырда ағылшын физигі әрі химигі Роберт Бойль ашты.
2. Бойльге кездейсоқ жаңалық ашуға септігін тигізген қандай гүл еді?
Бағбан алып келген және ғалым өзі өте жақсы көретін шегіргүл.
3. Зертхана үстелінде қалған шегіргүлдердің басына не күн туды?
Олар түтіндеп, сола бастады.
4. Бойль шегіргүлді құтқару үшін суға салғанда қандай құбылыс орын алды?
Шегіргүлдің қошқыл күлгін күлтелері қызыл түске енді.
5. Осы қызықты құбылыстан кейін ғалым қандай шешімге келді?
Гүл түсінің өзгеруі оның қандай ерітіндіге салынғанына және ондағы затқа байланысты екенін түсінді.
6. Роберт Бойль лакмус қынасынан тұңғыш қағаз индикаторды қалай жасады?
Кәдімгі қағаз тілімін лакмус тұнбасына салып, әбден сіңгенше күтіп, содан кейін кептіріп алды.
7. Латын тілінен аударғанда «индикатор» сөзі қандай мағына береді?
«Көрсеткіш» деген мағынаны білдіреді.
3-жұп: Ортаны өлшеу және индикатор түрлері
1. Ерітіндінің ортасын (қышқылдығын) өлшеу үшін қандай ғылыми көрсеткіш қолданылады?
Латынша рН әріптерімен белгіленетін сутек көрсеткіші қолданылады.
2. Борщтың түсін ашық әрі тартымды ету үшін қызылшаның қандай қасиетін пайдаланады?
Қызылшаның қышқылдық ортада түсін ашық ететін табиғи индикаторлық қасиетін.
3. Қою қызыл шайға лимон қышқылын қосқанда оның түсі қалай өзгереді?
Шайдың түсі бірден ашықтау түске енеді.
4. Егер шай ерітіндісіне сілтілік қасиеті бар ас содасын қоссақ не болады?
Ерітінді бірден қараяды.
5. Табиғи (өсімдік) индикаторлар ретінде негізінен нелерді қолданамыз?
Ашық түсті жемістер мен өсімдік бөліктерінің шырындарын немесе қайнатпаларын.
6. Неліктен ғылыми зертханаларда табиғи индикаторлар емес, синтетикалық индикаторлар қолданылады?
Қышқылдық ортадан бейтарап немесе әлсіз сілтілік ортаны мықты сілтіліктен дәл ажырату табиғи жолмен өте қиын немесе мүмкін емес.
7. Қышқылдық ерітіндіде де, сілтілік ерітіндіде де түсін өзгерте алатын күрделі қоспа қалай аталады?
Әмбебап индикатор деп аталады.