1-жұп: Тіршілік және оның алғашқы болжамдары
1. Тіршілік табиғат құбылысы ретінде қалай сипатталады?
Тіршілік – табиғаттың күрделі құбылыстарының бірі.
2. Тіршіліктің шығу тегі туралы зерттеулер қашаннан басталған?
Өте ерте кезден бастап қазіргі күнге дейін Жер бетіндегі тіршіліктің шығу тегі туралы көптеген болжамдар айтылды.
3. Креационизм тұжырымдамасының негізі қандай түсінікке сүйенеді?
Ертеден келе жатқан діни тұжырымдамаға сәйкес әлемдегі барлық заттарды, соның ішінде тіршілікті жалғыз Жаратушы, Құдай жаратқан деп есептейді.
4. Дін тіршілікке қатысты мәселелерде басымдықты қандай сипатқа береді?
Тіршіліктің шығу тегі туралы мәселелерді қарастыра отырып, дін ең алдымен «қалай?» емес, «қандай мақсатта?» шыққан деген сұраққа жауап іздейді.
5. Ғылымның ақиқатты анықтау жолы қандай әдістерге негізделген?
Ғылым ақиқатты іздеу барысында бақылау мен тәжірибелерді кеңінен қолданады.
6. Дін ілімі ақиқатты қандай жолмен тануға тырысады?
Дін ілімі ақиқатты сенім арқылы ұғынуға ұмтылады.
7. Креационизм сөзінің түп-төркіні латынның қай сөзінен шыққан және мағынасы қандай?
Латынның «creatio» сөзінен шыққан, «жаралу» деген мағына береді.
2-жұп: Өздігінен жаралу және Панспермия болжамдары
1. Ежелгі заманда адамдар тіршіліктің қалай пайда болғанына сенді?
Адамдар тіршіліктің өздігінен жаралғандығына сеніп, жансыз материядан қарапайым тәсілдермен жанды заттар пайда болады деп санады.
2. Өздігінен жаралу болжамы бойынша тірі ағзалардың бастапқы көзі не деп саналды?
Бейорганикалық қосылыстар, не органикалық қалдықтардың шірінділері кенеттен пайда болу көзі болып табылады деп ойлады.
3. Аристотель өз еңбектерінде бақалар мен жәндіктердің шығу тегін қалай түсіндірген?
Биологияның негізін салушы Аристотель бақалар мен жәндіктер топырақта жаратылды деп жазған.
4. Платон мен орта ғасыр ойшылдары тіршіліктің өздігінен дамуын немен байланыстырды?
Платон шіру барысында жерден жанды мақұлық өздігінен жаратылатынын айтса, орта ғасырларда ыдыраған немесе шіріген қалдықтардан жәндіктер, құрттар, жыланбалықтар мен тышқандар пайда болады деп есептелген.
5. Панспермия болжамының мағынасы мен басты идеясы неде?
Оның идеясы ғарыштан Жерге түскен ғарыш денесі арқылы тіршілік әкелінгенін түсіндіреді.
6. Панспермия болжамының басты кемшілігі немесе шектеуі қандай?
Панспермия болжамы тіршіліктің (негізінен қалай) пайда болуын түсіндірмейді.
7. Оқушылар Панспермия болжамымен ең алғаш қай сыныпта танысады?
5-сыныпта танысады.
3-жұп: Абиогенез және Адам мен табиғат қатынасы
1. Абиогенез болжамының авторы кім және ол қандай маңызды еңбек жазды?
Болжамды кеңес биохимигі Александр Иванович Опарин жасаған. Ол 1924 жылы «Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы» атты еңбегін жариялады.
2. Опарин теориясы бойынша тіршіліктің пайда болу жолы қалай сипатталды?
Ол тіршілікті материяның тарихи дамуындағы заңды сапалы кезең ретінде және органикалық қосылыстардың ұзаққа созылған дамуы нәтижесінде, яғни абиогендік жолмен (өлі элементтерден) туындаған деп түсіндірді.
3. Қазіргі уақыттағы биогендік шығу тегінің басты қағидасы қандай?
Қазіргі уақытта барлық жанды болмыс тек тірі заттардан туындайды.
4. Техника мен нанотехнологияның дамуы адам мен табиғат қатынасына қалай әсер етті?
Бұл даму барысында адам табиғатпен байланысын азайтып, табиғаттан алшақтады.
5. Мәтінде адамның өз ортасынан оқшауланып, оны жасанды етуі қалай суреттелген?
Адам өзін кондиционер микроклиматты бетон қапасқа қамады деп суреттелген.
6. Қазіргі уақытта ландшафтардың өзгеруіне байланысты қандай үдеріс белең алуда?
Табиғат ландшафтарын антропогендік ортаға (жасанды ортаға) айналдыру үдерісі артып келеді.
7. Мәтінге сүйене отырып, антропогендік ландшафтарға қандай мысалдар келтіруге болады?
Қалалық, тау-кен өндірісі, ауылшаруашылық, орманшаруашылық және рекреациялық орталар жатады.