🔹 1-топ: Тіршіліктің шығу тегі туралы алғашқы болжамдар
1. Тіршіліктің шығу тегі туралы жалпы не белгілі?
Тіршілік – табиғаттың күрделі құбылыстарының бірі. Өте ерте кезден бастап қазіргі күнге дейін Жер бетіндегі тіршіліктің шығу тегі туралы көптеген болжамдар айтылды.
2. Креационизм теориясының негізгі мәні неде?
Бұл діни тұжырымдамаға сәйкес әлемдегі барлық заттарды, соның ішінде тіршілікті жалғыз Жаратушы, Құдай жаратқан деп есептейді.
3. Тіршіліктің шығу тегін қарастыруда дін ең алдымен қандай сұраққа жауап іздейді?
Дін ең алдымен «қалай?» емес, «қандай мақсатта?» шыққан деген сұраққа жауап іздейді.
4. Ғылым мен дін ілімінің ақиқатты іздеудегі басты айырмашылығы қандай?
Ғылым бақылау мен тәжірибелерді кеңінен қолданса, дін ілімі ақиқатты сенім арқылы ұғынуға ұмтылады.
5. Өздігінен жаралу болжамы бойынша жанды заттар қалай пайда болады деп есептелді?
Жансыз материядан, бейорганикалық қосылыстардан немесе органикалық қалдықтардың шірінділерінен қарапайым тәсілдермен кенеттен пайда болады деп саналды.
6. Аристотель мен Платон өздігінен жаралу туралы қандай пікірде болды?
Аристотель бақалар мен жәндіктер топырақта жаратылды деп жазса, Платон шіру барысында жерден жанды мақұлық өздігінен жаратылатынын айтқан.
7. Орта ғасырларда ыдыраған немесе шіріген қалдықтардан қандай мақұлықтар пайда болады деп есептелді?
Жәндіктер, құрттар, жыланбалық, тышқан тәрізді түрлі тірі мақұлықтар пайда болады деп есептелді.
🔹 2-топ: Панспермия және Абиогенез болжамдары
1. Панспермия болжамының негізгі идеясы неде?
Оның идеясы ғарыштан Жерге түскен ғарыш денесі арқылы тіршіліктің әкелінгенін түсіндіреді.
2. Панспермия болжамы нені ашып түсіндіре алмайды?
Панспермия болжамы тіршіліктің (нақты қалай) пайда болуын түсіндірмейді.
3. Абиогенез болжамын кім жасады?
Абиогенез болжамын кеңес биохимигі Александр Иванович Опарин жасаған.
4. Александр Опарин өз болжамына қатысты еңбегін қай жылы жариялады және ол қалай аталды?
Ол 1924 жылы «Жер бетінде тіршіліктің пайда болуы» атты еңбегін жариялады.
5. Опарин болжамы бойынша тіршіліктің пайда болуына әкелген үдеріс неше кезеңге бөлінеді?
Үш кезеңге бөлінуі мүмкін (7-сызба бойынша).
6. Опарин тіршіліктің пайда болу жолын қалай түсіндірді?
Ол тіршілікті органикалық қосылыстардың ұзаққа созылған дамуы нәтижесінде, яғни абиогендік жолмен (өлі элементтерден) туындаған деп түсіндірді.
7. Қазіргі уақытта барлық жанды болмыстың туындауы (биогендік шығу тегі) қалай жүреді?
Қазіргі уақытта барлық жанды болмыс тек тірі заттардан туындайды.
🔹 3-топ: Адам мен табиғаттың байланысы
1. Адам мен табиғат арасындағы байланыс уақыт өте келе қалай өзгерді?
Техниканың және нанотехнологияның дамуы барысында адам табиғатпен байланысын азайтып, табиғаттан алшақтады.
2. Адамның табиғаттан алшақтап, өз ортасын қалай қамағаны мәтінде қалай сипатталған?
Адам өзін кондиционер микроклиматты бетон қапасқа қамады деп сипатталған.
3. Адамның бетон қапасқа қамалуы ненің нәтижесі болып табылады?
Бұл адамзаттың табиғатпен, географиялық ортамен өзара әрекеттерінің жемісі.
4. Бүгінгі күні табиғатта қандай үдеріс қарқынды артып келеді?
Табиғат ландшафтарын антропогендік ортаға, яғни жасанды ортаға айналдыру үдерісі артып келеді.
5. Мәтінде антропогендік ландшафтардың қандай түрлері атап өтіледі?
Қалалық, тау-кен өндірісі, ауылшаруашылық, орманшаруашылық және рекреациялық орталар.
6. Адам мен табиғат ежелден бері қалай өмір сүрді?
Адам мен табиғат әрқашанда бірге болған.
7. Антропогендік орта дегеніміз не?
Адамның іс-әрекеті нәтижесінде жасалған жасанды ландшафт немесе жасанды орта.