1-жұп: Пайдалы қазбалар өндірісі және тиімділігі
1. Пайдалы қазбалардың түзілуі неліктен геологиялық үдеріс деп аталады?
Өйткені ол өте ұзақ уақыт бойы геологиялық айналым нәтижесінде жүзеге асады.
2. Жер бетінің бір тұрғынына шаққанда жылына қанша тонна шикізат өндіріледі?
Жылына 20 тонна шикізат өндіріледі.
3. Өндірілген шикізаттың қанша пайызы нақты өнімге өтіп, қанша пайызы қалдыққа кетеді?
Тек 10%-ы ғана нақты өнімге өтеді, ал қалған 90%-ы қалдыққа айналады.
4. Пайдалы қазбаларды өндіру кезінде шикізаттың қандай мөлшері жоғалады?
Шамамен 30–50%-ға жуық шикізат жоғалады.
5. Шикізаттың көп жоғалуы өндірудің қай әдісінің үнемсіздігін көрсетеді?
Әсіресе ашық әдіспен өндірудің үнемсіздігін көрсетеді.
6. Қазақстан Республикасында шикізаттың нешеден астам кен орындары бар?
100-ден астам шикізат қорының кен орындары бар.
7. Пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеу Жердің қай салаларына кері әсерін тигізеді?
Атмосфераға, литосфераға, гидросфераға және өсімдік пен жануарлар әлеміне.
2-жұп: Литосфера және топырақ жамылғысына тиетін зиян
1. Кен өндіру жер қыртысының біртұтастығын қалай бұзады?
Жер астынан кен қазып алу нәтижесінде ірі қуыстар түзіледі.
2. Үймелер мен бос тау жыныстарының биіктігі мен ұзындығы қандай мөлшерге жетуі мүмкін?
Биіктігі 300 метрге, ал ұзындығы 50 километрге дейін жетуі мүмкін.
3. Осы үймелердің (қалдықтардың) үстіне неліктен ағаш пен өсімдіктер өспейді?
Олар өңделген шикізат қалдықтарынан түзілетіндіктен, пайдалануға жарамсыз болып табылады.
4. Карьер маңындағы аумақтарға күн сайын қанша шаң-тозаң түседі?
Екі килограмға жуық шаң-тозаң түседі.
5. Кенді белсенді қазу кезінде топырақ қанша қашықтыққа дейін ластанады?
Жақын жердегі топырақ 40 километрге дейінгі қашықтықта ластануы мүмкін.
6. Топырақтың химиялық өзгерістерге ұшырауы өсімдіктерге қалай әсер етеді?
Уытты заттардың әсерінен ағаштар мен бұталар жойылып, қайтадан өспейді.
7. Топырақтың улануынан өсімдіктер жойылғанда жануарлар не істейді?
Жануарлар да не жойылады, не жаңа тіршілік ортасын іздеп қоныс аударады.
3-жұп: Су ресурстары және экологиялық апат аймақтары
1. Көмір мен темір кенін өндіргенде су шығыны қалай бөлінеді?
Көмірдің әр тоннасына 20 м³ су, ал темір кеніне 8 м³-ге дейін су жұмсалады.
2. Жерасты суларын көптеп тарту қандай экологиялық зардаптарға әкеледі?
Бұлақтардың жоғалуына, өзендердің кеуіп, жылғалардың тартылуына.
3. Дүниежүзілік мұхит пен жерүсті суларының ластануының басты себебі не?
Жыл сайын мұхитқа 10 миллион тоннадан астам төгілетін мұнай өнімдері.
4. Дүниежүзілік мұхит ауданының қанша пайызын мұнай қабығы жауып жатыр?
Мұхит ауданының шамамен 20%-ын мұнай қабығы жауып жатыр.
5. Гидросфераның ластануы мен су өсімдіктерінің жойылуын алдын алу үшін қандай шаралар қажет?
Ағын суларды азайту, су шығынын азайту және бос жерлерді сумен толтыру.
6. Радиациялық ластанудан зардап шеккен Чернобыль қаласында қанша адам зардап шекті?
Радиацияның салдарынан 5 500 000 адам зардап шеккен.
7. Қытайдағы Линьфынь мен Әзірбайжандағы Сумгаит қалаларының экологиялық проблемасы неде?
Линьфыньде автокөлік пен өнеркәсіп қалдықтары, ал Сумгаитта көмірсутек өндірудің зардаптары.