1-жұп: Өсімдіктер дүниесі және газ алмасу
1. Өсімдіктерде тыныс алу жүзеге асқанда қандай химиялық қосылыс бөлініп шығады?
Көмірқышқыл газы (CO₂).
2. Өсімдіктер тыныс алу кезінде ауадан қандай газды сіңіреді?
Оттегіні (O₂).
3. Өсімдіктердің гүлдері мен пісе қоймаған жемістері тыныс алуға қатыса ма?
Иә, олар да тыныс алады.
4. Өсімдіктің қай бөліктерінде газ алмасуға қатысатын саңылаулар орналасады?
Жапырақ қабықшасында.
5. Сабақтың қабығындағы газ алмасуды қамтамасыз ететін арнайы түзіліс қалай аталады?
Жасымықша.
6. Өсімдіктерде арнайы оқшауланған тыныс алу мүшелер жүйесі бар ма?
Жоқ, арнайы мүшелері болмайды.
7. Өсімдіктердегі тыныс алу үдерісі тәуліктің қай мезгілінде тоқтайды?
Ешқашан тоқтамайды, күндіз де, түнде де үзіліссіз жүреді.
2-жұп: Жануарлардың тыныс алу алуан түрлілігі
1. Суда мекендейтін жануарлардың басым бөлігінде газ алмасу қай орган арқылы жүреді?
Желбезек арқылы.
2. Жауынқұрттар мен сужыландар газ алмасуды қалай жүзеге асырады?
Бүкіл дене бетімен тыныс алады.
3. Паразит құрттар мен біржасушалыларда тыныс алу органдары қалай дамыған?
Оларда тыныс алу мүшелері мүлдем болмайды.
4. Буынаяқтылардың дене жабынының тереңдеу жерінде қандай тыныс алу түзілістері кездеседі?
Кеңірдек, алқым және жапырақ тәрізді өкпе.
5. Жер бетінде тіршілік ететін жануарлардың негізгі тыныс алу мүшесі қандай?
Өкпе.
6. Жануарлардағы тыныс алу жүйесінің негізгі биологиялық міндеті не?
Организм мен қоршаған орта арасында газ алмасуды қамтамасыз ету.
7. Буынаяқтылардың тыныс алу органдары денесінің қай бөлігінде орналасқан?
Сыртқы жабынның тереңдеу жерінде.
3-жұп: Адамның тыныс алуы және өкпе биофизикасы
1. Адам өкпесіндегі оттектің қанға өтуі қай микроскопиялық құрылым арқылы жүреді?
Альвеолдар (өкпе көпіршіктері) арқылы.
2. Адамның қан тамырлары мен өкпе көпіршіктері арасында газ алмасу қай физикалық процесс арқылы іске асады?
Диффузия құбылысы арқылы.
3. Адам жасушаларында энергия түзілуі үшін оттек немен әрекеттесуі керек?
Тағаммен бірге қабылданатын органикалық заттармен.
4. Адамның қос өкпесіндегі альвеолдардың жалпы беттік ауданы қаншаны құрайды?
70–90 м².
5. Ересек адамның өкпесі арқылы тәулігіне орташа есеппен қанша литр ауа өтеді?
Шамамен 10 мың литрдей ауа.
6. Адам ағзасы тыныс алу кезінде қай ортаның газдар қоспасын пайдаланады?
Атмосфералық ауаны.
7. Адам өкпесі бір тәулік ішінде тыныс алу мен шығарудың қанша циклін орындайды?
20–25 мың рет.