🔹 1-топ: Өсімдіктердің тыныс алуы
1. Тыныс алу дегеніміз не?
Барлық тірі организмге тән қасиет және тіршілік белгісі.
2. Өсімдіктердің тыныс алу үдерісі қай уақытта жүзеге асады?
Өмір бойы күндіз де, түнде де үзіліссіз жүзеге асып отырады.
3. Өсімдіктің қай мүшелері тыныс алады?
Тамырлары, сабақтары, жапырақтары, гүлдері мен әлі пісе қоймаған жемістері.
4. Тыныс алу кезінде өсімдіктер нені жұтып, нені бөліп шығарады?
Оттегіні (O₂) жұтып, көмірқышқыл газын (CO₂) бөліп шығарады.
5. Өсімдіктерде арнайы тыныс алу мүшелері бар ма?
Жоқ, өсімдіктерде арнайы тыныс алу мүшелері болмайды.
6. Жапырақ қабықшасындағы газ алмасу қандай түзіліс арқылы өтеді?
Саңылау мен жасымықша арқылы жүзеге асырылады.
7. Жасымықша қайда орналасқан?
Сабақтың қабығында орналасқан.
🔹 2-топ: Жануарлар дүниесіндегі тыныс алу
1. Жануарлардағы тыныс алу жүйесінің басты қызметі қандай?
Организм мен қоршаған орта арасында газ алмасуды қамтамасыз ету.
2. Суқоймада тіршілік ететін жануарлардың басым бөлігі немен тыныс алады?
Желбезекпен.
3. Жер бетінде тіршілік ететін жануарлардың тыныс алу мүшесі не?
Өкпе.
4. Буынаяқтыларда тыныс алу мүшесінің қызметін нелер атқарады?
Кеңірдек, алқым және жапырақ тәрізді өкпе.
5. Буынаяқтылардың тыныс алу мүшелері қайда орналасқан?
Денесіндегі сыртқы жабынның тереңдеу жерінде.
6. Қандай жануарларда тыныс алу мүшелері атымен болмайды?
Біржасушалы жануарлар, сужылан, жауынқұрт және паразит құрттарда.
7. Арнайы мүшесі жоқ жануарлар қалай тыныс алады?
Бүкіл денесімен тыныс алады.
🔹 3-топ: Адамның тыныс алу жүйесі мен физиологиясы
1. Адамның басты тыныс алу ағзасы не?
Өкпе.
2. Өкпе неден құралады?
Қантамырлармен шырмалған көптеген өкпе көпіршігінен (альвеолдан).
3. Қан мен өкпе арасындағы газ алмасу қандай құбылыс арқылы жүреді?
Диффузия құбылысының арқасында.
4. Жасушаға түскен оттек энергияны қалай түзеді?
Тағаммен бірге қабылдайтын органикалық заттармен өзара әрекеттесу арқылы.
5. Әрбір өкпеде қанша альвеол болады?
300 миллионнан астам альвеол болады.
6. Өкпедегі альвеолдардың жалпы ауданы қанша?
70–90 м².
7. Адам күніне орташа есеппен қанша рет тыныс алып-шығарады?
Шамамен 20–25 мың рет.