1-жұп: Энергия көзі және азықтық тізбек
1. Жердегі барлық тіршілік процестерін энергиямен қамтамасыз ететін басты көз не?
Күн.
2. Фотосинтез арқылы Күн энергиясын өз бойына жинайтын ағзалар қалай аталады?
Автотрофтар (жасыл шөптер, көкжасыл балдырлар).
3. Азықтық тізбектегі организмдердің бір-бірімен байланысы қандай әрекеттерден тұрады?
Бір-бірін қорек ету немесе ыдырату әрекеттерінен.
4. Азықтық тізбектегі кез келген буын ғылыми тілде қалай белгіленеді?
Қоректік деңгей.
5. Тізбектегі өсімдіктермен қоректенетін жануарлар азықтық тізбектің қай реттілігіне жатады?
І реттік консументтер.
6. Организм тіршілігін тоқтатқанда оның ыдырауын қамтамасыз ететіндер кімдер?
Саңырауқұлақтар мен микроорганизмдер (ыдыратушылар).
7. Қоян өсімдікпен қоректенгенде денесіне не жинайды?
Органикалық заттар мен энергия көлемін.
2-жұп: Экологиялық пирамида және оның түрлері
1. Экожүйедегі продуценттер мен консументтер арақатынасының графикалық моделі қалай аталады?
Экологиялық пирамида.
2. Экологиялық пирамида арқылы не нәрсенің ауысуы мен алмасуын көруге болады?
Органикалық заттар мен энергияның.
3. Экологиялық пирамиданың ең төменгі (негізгі) деңгейінде қандай ағзалар орналасады?
Өсімдіктер (продуценттер).
4. Етқоректі жануарлар (жыртқыштар) қай консументтер деңгейіне жатқызылады?
ІІ реттік консументтер.
5. Түлкі сияқты жануарлар қоянды азық ету арқылы нені қамтамасыз етеді?
Өз тіршілігіне қажетті органикалық заттар мен энергия мөлшерін.
6. Экологиялық пирамидада жыртқыштармен қоректенетін түрлер қай деңгейде көрінеді?
Жоғарғы деңгейлерде.
7. Азықтық тізбек пен пирамиданың соңғы нүктесінде заттар табиғатқа қалай қайтады?
Ыдыратушылардың (редуценттердің) ыдырату әрекеті арқылы.
3-жұп: Экологиялық пирамиданың есептік заңдылығы (10% ережесі)
1. Бір қоректік деңгейден екіншісіне энергия мен биомассаның қанша пайызы өтеді?
Бар болғаны 10%-ы ғана.
2. Келесі қоректік деңгейге өткенде биомасса мөлшері алдыңғы деңгейден қанша есе азаяды?
Орташа есеппен 10 есеге дейін.
3. 1000 кг өсімдікті қорек еткен І реттік консументтер қанша биомасса түзеді?
100 кг биомасса.
4. 100 кг өсімдікқоректі жануарды жеген ІІ ретті консументтер қанша биомасса синтездейді?
10 кг биомасса.
5. 10 кг етқоректі жануарлармен қоректенген жоғарғы жыртқыштар өзіне қанша биомасса жинайды?
Тек 1 килограмм биомасса.
6. Не себепті әрбір деңгей сайын биомасса өнімі кеми береді?
Энергияның 90%-ы тіршілік әрекетіне жұмсалып, жоғалатындықтан.
7. 1 кг жыртқыш биомассасын түзу үшін бастапқыда қанша кг өсімдік қажет?
1000 кг өсімдік.