🔹 1-топ: Азықтық тізбек және энергия айналымы
1. Жер бетіндегі энергияның жалғыз көзі не болып табылады?
Күн.
2. Автотрофтар (жасыл шөптер, көкжасыл балдырлар) Күн энергиясын қандай энергияға айналдырады?
Химиялық байланыстар энергиясына айналдырады.
3. Азықтық тізбек дегеніміз не?
Организмдердің реттілігі, мұнда олардың әрқайсысы екіншісін қорек етеді немесе ыдыратады.
4. Азықтық тізбектің әрбір буыны қалай аталады?
Қоректік деңгей деп аталады.
5. І реттік консументтерге қандай организмдер жатады?
Өсімдікқоректі жануарлар.
6. Саңырауқұлақтар мен микроорганизмдердің атқаратын басты рөлі қандай?
Олар ыдыратушылар болып табылады, организмдер тіршілігін тоқтатқаннан кейін оларды ыдыратады.
7. Өсімдіктермен қоректенетін қоянды жеген түлкі өз тіршілігіне не алады?
Тіршілігіне қажетті мөлшерде органикалық заттар мен энергия көлемін алады.
🔹 2-топ: Экологиялық пирамида ұғымы
1. Экологиялық пирамида дегеніміз не?
Экожүйедегі барлық деңгейдегі продуценттер мен консументтер арасындағы арақатынастың графикалық бейнеленуі.
2. Экологиялық пирамидада нелердің алмасуы жүзеге асырылады?
Органикалық заттар мен энергия алмасуы.
3. Экологиялық пирамидадағы деңгейлерге қандай жануарлар/ағзалар түрлері киреді?
Өсімдікқоректі, жыртқыштар және жыртқыштармен қоректенетін түрлер.
4. Азықтық тізбектің бастапқы органикалық зат көзі не болып табылады?
Өсімдік (продуценттер).
5. Түлкі сияқты жыртқыштар азықтық тізбектің қай консумент тобына жатады?
ІІ реттік консументтерге.
6. Тірі организм өлімінен кейін оны ыдыратушы ағзаларды көрсетіңіз.
Саңырауқұлақтар мен микроорганизмдер.
7. Экологиялық пирамида графикалық тұрғыда нені көрсетеді?
Продуценттер мен консументтер арасындағы сандық және энергиялық арақатынасты.
🔹 3-топ: Биомасса мен энергияның тасымалдану заңдылығы ($10\%$ ережесі)
1. Әрбір қоректік деңгейден келесісіне биомасса мен энергияның орташа алғанда қанша пайызы өтеді?
Тек 10%-ы ғана өтеді.
2. Әрбір келесі қоректік деңгейдің өнімдері алдыңғы деңгейден орташа есеппен қанша есе азырақ болады?
10 есеге дейін азырақ болады.
3. 1000 кг өсімдіктен орташа есеппен қанша кг өсімдікқоректі жануарлар биомассасы пайда болады?
100 кг биомасса.
4. 100 кг өсімдікқоректі жануарлардан ІІ ретті консументтер (етқоректілер) қанша биомасса синтездей алады?
10 кг биомасса.
5. Етқоректі жануарлармен қоректенетін жыртқыштар өз биомассасының қанша килограмын синтездейді?
Тек 1 килограмын ғана.
6. ІІ ретті консументтер деп қандай жануарларды атайды?
Өсімдікқоректілерді азық ететін етқоректі жануарларды.
7. Биомассаның пирамида бойымен азаю себебі неде?
Энергияның мен биомассаның басым бөлігі тіршілік процестеріне жұмсалып, келесі деңгейге тек 10%-ы өтетіндіктен.