🌍 Топтық тапсырмалар: Организмдер тіршілікке қажетті заттар мен энергия алу

🔹 1-топ: Қоректену және фотосинтез

1. Қоректену дегеніміз не?
Тағам арқылы организмнің энергия мен заттар алу үдерісі.
2. Өсімдіктер топырақтан нені сіңіреді?
Су мен минералды тұздарды.
3. Фотосинтез үдерісі жасыл жапырақтың қай органоидінде жүреді?
Хлоропластта.
4. Фотосинтез деп қандай үдерісті айтады?
Күн сәулесі энергиясының химиялық байланыс энергиясына айналу үдерісін.
5. Автотрофтар органикалық заттарды қандай бейорганикалық заттардан түзеді?
Көмірқышқыл газы, су және минералды тұздардан.
6. Автотрофты қоректенудің мәні неде?
Күн сәулесі энергиясын тұтынып, бейорганикалық заттардан органикалық заттар түзу.
7. Қоректің құрамындағы химиялық заттар не үшін қажет?
Жаңа жасушалар түзілуі мен үдерістерді энергиямен қамтамасыз ету үшін.

🔹 2-топ: Организмдердің қоректену түрлері

1. Гетеротрофтар дегеніміз қандай организмдер?
Басқа организмдердің дайын органикалық заттарымен немесе қалдығымен қоректенетіндер.
2. Жануарлармен қоректенетін организмдер қалай аталады?
Жыртқыштар.
3. Сапрофиттер немен қоректенеді?
Өсімдік пен жануардың ыдыраған қалдығының органикалық заттарымен.
4. Сапрофитті жәндіктер мен омыртқасыздарға нелер жатады?
Сасық қоңыз, жауынқұрт және өзен шаяны.
5. Сапрофит құстарға қандай өкілдер жатады?
Қарға, күшіген және жұртшы.
6. Паразит организмдер дегеніміз не?
Басқа тірі организмдер есебінен тіршілік етіп, оларға зиян келтіретін ағзалар.
7. Өзге организмнің ішінде тіршілік ететін паразиттерге нелер жатады?
Вирустар, туберкулез таяқшасы, дизентериялық амеба, таспақұрт, аскаридалар.

🔹 3-топ: Адамның энергия жұмсауы мен тамақтану рационы

1. Адам қашан энергия жұмсайды?
Қозғалғанда, тыныс алғанда, сөйлегенде, ойлағанда және тіпті ұйықтағанда.
2. Организмге келетін энергия мөлшері қандай болуы тиіс?
Жұмсалған энергияның мөлшеріне сәйкес болуы тиіс.
3. Қандай тағам «тиімді тағам» болып саналады?
Организмнің энергиялық шығыны мен заттарға қажеттілігін толтыратын тағам.
4. Тәуліктік калория нелерге байланысты жеке есептеледі?
Жынысына, жасына, бойына, дене салмағына және жүктеме көлеміне байланысты.
5. Мүмкіндігінше күніне қанша рет тамақтанған дұрыс?
Күніне 4 рет.
6. Тәуліктік рационның ең көп үлесі (35–40%) қай тамақтану уақытына келеді?
Түскі асқа.
7. Кешкі асқа қандай азық-түліктерді тұтынған жөн?
Сүт қышқылды азық-түліктер мен астық тұқымдастарды.