Алған Білімді Бекіту Және Қорытындылау
Осыған дейінгі 2.1, 2.2, 2.3 сабақтарында өткен тыныс белгілері (қаратпа, қыстырма сөздер), сөйлеу нормалары (қате түрлері) мен күрделі дыбыстардың (Э, Ф, В, Ц, Ч, Щ, Х, Һ) емлесін біріктіріп, еске түсірейік!
Тыныс белгілері
Қаратпа мен қыстырма сөздер, олардың үтірлері.
Мәнерлі сөйлеу
Орфографиялық, грамматикалық, стилистикалық қателер.
Күрделі дыбыстар
Э, Ф, В, Ц, Ч, Щ, Х, Һ әріптері бар сөздер емлесі.
2.1 Қаратпа сөздер мен Қыстырма сөздер ережесі
Сөйлемдегі ойдың кімге бағытталғанын немесе сөйлеушінің көзқарасын білдіретін сөздер әрдайым үтірмен (,) ажыратылады.
Тыңдаушының назарын өзіне аудару үшін айтылады. Сөйлемнің басында, ортасында, соңында келе алады.
• Басында: Балалар, сабақ басталды.
• Ортасында: Сабақты, достарым, жақсы оқыңдар.
• Соңында: Тәртіпті болыңдар, оқушылар.
Сөйлеушінің айтылған ойға қатысты көзқарасын, сенімін (меніңше, әрине, бәлкім, өкінішке орай) білдіреді.
• Басында: Әрине, біз жеңіске жетеміз.
• Ортасында: Бұл, сөзсіз, дұрыс шешім.
• Соңында: Бүгін жаңбыр жауады, бәлкім.
2.2 Мәнерлі сөйлеу және Тілдік қателер түрі
Мәнерлі сөйлеу мен сауатты жазу үшін біз қателерді (орфографиялық, пунктуациялық, грамматикалық, стилистикалық) танып, оларды түзете білуіміз керек.
Әріптердің қате жазылуы.
Тыныс белгілердің қойылмауы.
Сөз қосымшаларының қате жалғануы.
Сөздердің орнына қолданылмауы.
2.3 Күрделі Дыбыстар Орфографиясы
Э, Ф, В, Ц, Ч, Щ, Х, Һ дыбыстары өзге тілдерден кірген немесе айрықша айтылу заңдылығы бар дыбыстар.
| Әріп / Дыбыс | Сипаттамасы мен Ережесі | Дұрыс Мысалдар |
|---|---|---|
| Э, Ф, В, Ц | Халықаралық енген сөздерде өз қалпында жазылады. | Экран, Фабрика, Вагон, Цирк |
| Ч, Щ | Ұяң/қатаң дыбыстар, кірме және кейбір төл сөздерде болады. | Чемпион, Ащы, Тұщы, Щетка |
| Х (Тіл арты) | Қатты, тілдің арты таңдайға тиіп айтылады. | Хат, Халық, Саяхат, Хабар |
| Һ (Көмей) | Көмейден шығатын, өте жұмсақ, жіңішке айтылатын дыбыс. | Гауһар, Қаһарман, Жауһар, Жиһаз |
Бөлім бойынша Практикалық Жаттығулар
Тақырыптық топтастыру және мәтін қатесін түзету тапсырмалары.
1 Сөздерді сәйкес бөлімге сұрыптаңыз (2.1, 2.2, 2.3)
Төмендегі әр сөзді немесе тіркесті тиісті сабақ тақырыбына орналастырыңыз:
2.1 Тыныс белгілері
2.2 Мәнерлі сөйлеу
2.3 Күрделі дыбыстар
2 Мәтіндегі Қателерді Түзету Тапсырмасы
Берілген сөйлемнен қате жазылған сөздер мен жетіспейтін үтірді тауып, түзеңіз:
«Оқушылар бүгін Гаухар мен Асхат сабаққа ерте келді. Бәлкім олар саяхатқа дайындалып жүрген болар.»
«Оқушылар, бүгін Гауһар мен Асхат сабаққа ерте келді. Бәлкім, олар саяхатқа дайындалып жүрген болар.»
Қорытынды Бақылау Тесті (20 сұрақ)
Жауап нұсқалары A, B, C, D арасында тең бөлінген (әрқайсысы 5 сұрақтан).
Сұрақ жүктілуде...
Бөлім Тесті Аяқталды!
Сіздің қорытынды ұпайыңыз:
Керемет!
Флеш-карталар мен Экспресс Марафон
Жылдам еске түсіріп, біліміңді бекіт!
Қаратпа сөз сөйлемнің басында келсе, үтір қайда қойылады?
ЖауабыҚаратпа сөзден СӨҢ (оң жағынан) үтір қойылады. Мысалы: Анашым, сәлем!
КеріПунктуациялық қате дегеніміз не?
ЖауабыСөйлемдегі тыныс белгілерінің (үтір, нүкте, сұрақ) қате не тиіс орнына қойылмауы.
Кері«Һ» әрпі қандай сөздерде жазылады?
ЖауабыКөмейден шығатын жұмсақ [һ] дыбысы бар сөздерде: Гауһар, Қаһарман, Жиһаз.
КеріСөйлемде немесе Сөзде ҚАТЕ бар ма?
Тез арада шешім қабылдаңыз!
«Меніңше бұл оңай сабақ.»