Қазақ Тілі • 3-сынып 1.4 Қазіргі тіл және цифрлық сөйлеу
3-сынып • 1.4 Бөлімше

Қазіргі тіл: сленг, мемдер және цифрлық сөйлеу

Қоғамдық ортада, ғаламторда және күнделікті қарым-қатынаста өз сөзіңді жүйелі жоспарлап, диалогке қатысуды және желідегі сөйлеу мәдениетін (нетикет) сақтауды үйреніңіз!

Оқу мақсаты (3.1.3.1):

Түрлі жағдаяттағы (қоғамдық ортада) қатысымдық әрекеттерде өз сөзін жүйелі түрде жоспарлап, сөйлеу мәдениетін сақтап, диалогке қатысу.

Бағалау критерийі:

Логикалық ойлауын, қиялын, сауатты жазу дағдыларын, зейінділігін дамыта отырып, мәдениетті сөйлеуді үйренеді.

1-бөлім

Цифрлық сөйлеу, Сленг және Мемдер

Бүгінгі таңда мессенджерлерде (WhatsApp, Telegram) және әлеуметтік желілерде жазу цифрлық сөйлеу деп аталады. Цифрлық сөйлеудің өз ерекшеліктері бар:

Сленг сөздер

Белгілі бір топтар арасында (мысалы, оқушылар, жастар) қолданылатын бейресми, бейәдеби сөздер.

Мысалдар: • «Краш» → Ұнататын адам
• «Плиз» → Өтінемін
• «Ок» → Жақсы / Келістім

Интернет-мемдер

Желіде кең таралған, белгілі бір ойды күлкілі немесе астарлы түрде жеткізетін суреттер, эмодзилер, қысқа видеолар.

Ереже: Мемдер көңіл-күйді білдіреді, бірақ сабақта немесе ресми жазылымда әдеби тілді алмастыра алмайды.

Цифрлық сөйлеу

Хабарлама жазуда эмодзилерді, стикерлерді және қысқартуларды пайдалану.

Сауаттылық: Эмодзи қолдансаң да, сөздерді сауатты, тыныс белгілерін дұрыс қойып жазу маңызды!
2-бөлім

Сөйлеу мәдениеті және Жүйелі сөйлеу жоспары

Жүйелі сөйлеудің 4 қадамы:

  1. 1
    Амандасу & Сипаттау: Амандасып, сөйлесу тақырыбын белгілеу.
  2. 2
    Негізгі ой: Ойды жүйелі, анық, әдеби сөздермен жеткізу.
  3. 3
    Сұхбаттасты тыңдау: Сөзді бөлмей, қарсы тараптың пікірін тыңдау.
  4. 4
    Қорытындылау: Ізеттілікпен қоштасу немесе алғыс айту.

Қоғамдық ортадағы сөйлеу мәдениеті:

  • Үлкендерге «Сіз» деп демеу көрсетіп, сыпайы сөйлеу.
  • Дауыс ырғағын тым қатты көтермей, сабырлы сөйлеу.
  • Сленг немесе дөрекі сөздерді қолданбау.
  • Көмек сұрағанда «Өтінемін», көмектескен соң «Рахмет» деу.
3-бөлім

Нетикет (Желідегі әдеп сақтау ережелері)

БАС ӘРІППЕН ЖАЗБА!

Тек бас әріппен жазу (МЫСАЛЫ МҰНДАЙ) желіде айғайлағанды білдіреді.

Уақытты сақта

Түнде немесе тым ерте уақытта шұғыл болмаса хабарлама жазбаған абзал.

Жеке деректі қорға

Құпиясөзді, мекенжайды бейтаныс адамдарға желіде айтпа.

Сыпайы бол

Пікір жазғанда басқа адамның намысына тимей, сыпайы жауап бер.