Мәтіннің басталуын, негізгі ойын және соңын танып, дұрыс ажыратуды үйренеміз.
Мәтін дегеніміз — мағыналық жағынан бір-бірімен байланысқан екі немесе одан да көп сөйлемнен құралатын ой.Кез келген аяқталған мәтін белгілі бір ішкі жүйе мен логикалық ретпен жазылады.
Мәтін негізгі үш құрылымдық бөліктен тұрады:
Оқиғаның қайда, қашан басталғанын, кейіпкерлерді таныстырады. Оқырманды негізгі тақырыпқа дайындайды.
Мәтіннің ең үлкен бөлігі. Негізгі оқиға дамып, кейіпкерлердің іс-әрекеті мен негізгі ой баяндалады.
Оқиғаның нәтижесі, түйіні. Автордың айтпақ болған қорытынды ойы мен ғибраты көрінеді.
Берілген қысқа мәтінге назар аударып, оның құрылымдық бөліктерге қалай бөлінетінін көрейік:
Ертеде бір кішкентай ауылда Асан есімді мейірімді бала өмір сүріпті. Ол табиғатты өте қатты жақсы көретін.
Бірде Асан орман аралап жүріп, қанаты зақымданған кішкентай құсты көрді. Бала оны үйіне әкеліп, күтіп-баптады, жем беріп, жарасын емдеді. Бірнеше аптадан кейін құс айығып, қайтадан ұша бастады.
Асан құсты бостандыққа жіберді. Құс қуана шырқап ұшып кетті. Осыдан кейін Асан кез келген жан-жануарға көмектесу нағыз достық екенін түсінді.
Әр сұрақты мұқият оқып, дұрыс деп тапқан бір жауапты таңдаңыз: