II. Үлгерімі төмен оқушылармен жұмыстың теориялық негіздері
2.1 Үлгерімі төмен оқушылар ұғымы және олардың ерекшеліктері
Үлгерімі төмен оқушылар — оқу бағдарламасын меңгеруде қиындық көретін, оқу тапсырмаларын орындауда тұрақты қателіктер жіберетін, өз бетімен жұмыс жасау дағдылары жеткіліксіз оқушылар. Олардың себептері: қызығушылықтың төмендігі, зейіннің тұрақсыздығы, есте сақтау әлсіздігі, ойлау қабілетінің баяу дамуы, тілдік қордың жеткіліксіздігі, отбасылық жағдай немесе педагогикалық қолдаудың болмауы.
2.2 Әдістер мен тәсілдер
Жеке оқыту, саралап оқыту, көрнекілік, қайталау, ойын және мадақтау әдістері — негізгі тиімді тәсілдер. Әр әдістің қысқаша сипаттамасы сайтта берілген (жеке тапсырмалар, деңгейлік тапсырмалар, визуалдық материалдар, ойын элементтері және т.б.).
2.3 Білім сапасын арттыру жолдары
Білім сапасын арттыру үшін жүйелі жаттығулар, сөздік қорды дамыту, мәтінмен жұмыс, көрнекілік құралдар, жеке және қосымша жұмыс, ойын элементтерін енгізу маңызды.
III. Үлгерімі төмен оқушылардың қазақ тілі пәнінен білім сапасын арттыруға арналған жаттығулaр жүйесі
3.1 Оқу дағдысын дамытуға арналған жаттығулар
Мақсаты: буындап оқу дағдысын дамыту
Сөздерді буындап оқы: А-та, А-на, Ба-ла, Мек-теп, Қа-лам, Кі-тап
Мақсаты: сөздерді дұрыс және толық оқуға үйрету
Сөздер: мысық, доп, құс, ағаш, гүл, күн
Мақсаты: сөйлемді дұрыс оқуға үйрету
Асан мектепке барды.
Алия кітап оқыды.
Балалар аулада ойнады.
Мақсаты: мәтінді түсініп оқуға үйрету
Мәтін: Менің атым Айжан. Мен 1 сыныпта оқимын. Мен мектепке барамын. Маған оқу ұнайды.
Мақсаты: зейінді және дұрыс оқуды дамыту
Сөздер: АЛМА, АТА, АЛМА, БАЛА, АЛМА
Мақсаты: оқу және түсіну дағдысын дамыту
Суретте не көріп тұрсың? Атын оқы — мысалы: доп, мысық, үй, күн. Сөйлем құрастыр:
Мұғалімге ұсыныс: жаттығуларды күн сайын 5–10 минут қолдану; алдымен мұғалім оқиды, кейін оқушы оқиды; қате болса түзету және қайта оқу; оқушыны мадақтау.
3.2 Жазу дағдысын дамытуға арналған жаттығулар
Мақсаты: әріптерді дұрыс жазуға үйрету
Сөздер: ана, ата, бала, қала, доп
Мақсаты: сөзді дұрыс жазуға үйрету
Тапсырма: а_а, б_ла, қ_ла, к_тап, д_п
Тапсырма: ба – ла, а – та, қа – лам, ме – ктеп
Асан доп ойнады.
Алия кітап оқыды.
Берілген сөздерден сөйлем құрастыр: Асан, мектепке, барды. Мен, кітап, оқыдым.
Суретке қарап 1 сөйлем жаз — Мысалы: Бұл – доп.
Сөздерді дұрыс жаз: балла, китап, кала
Мұғалімге ұсыныс: жазуды асықтырмау, әріптерді бақылау, қателерді түзету, үлгі бойынша жазуды қолдану, оқушыны мадақтау.
3.3 Сөздік қорын дамытуға арналған жаттығулар
Сөздер: мектеп, мұғалім, оқушы, кітап, дәптер
алма, алмұрт, сәбіз, шие
доп, мысық, үй, гүл
мектеп, мұғалім
үлкен – ___, жақсы – ___, ұзын – ___
Мектепте біз ___ оқимыз. Мен ___ жақсы көремін. Менің ___ бар.
"М" әрпінен басталатын сөздер жаз.
Мұғалімге ұсыныс: жаңа сөздерді күн сайын үйрету, сурет арқылы түсіндіру, сөйлемде қолдану және ойын түрінде өткізу.
3.4 Грамматикалық дағдыларды қалыптастыруға арналған жаттығулар
Тапсырма: дауысты әріптердің астын сыз — а, б, о, т, і, с, у, к
бала, мектеп, кітап
Әріптерден сөз құрастыру: а, т, а — б, а, л, а — қ, а, л, а
Алия, оқыды, кітап — Балалар, ойнады, далада
мен мектепке бардым. — асқар доп ойнады.
оқушы – ___, кітап – ___, доп – ___
Мен мектепке бардым.
Қай сөз дұрыс жазылған? китап / кітап
Мұғалімге ұсыныс: грамматиканы күнделікті жаттығулар арқылы бекіту, жеңілден күрделіге дейін беру, көрнекіні қолдану, қателерді түзету және мадақтау.
3.5 Сөйлеу дағдысын дамытуға арналған жаттығулар
Сенің атың кім? — Сен қай сыныпта оқисың? — Сенің мектебің қалай аталады?
Мен мектепке ___, Мен кітап ___, Менің досым ___
Суретте кім бар? Ол не істеп жатыр? Бұл қай жерде?
Өз отбасың туралы 2–3 сөйлем айт.
Мектеп, Дос, Ойын
Мен мектепке бардым. Онда ___
Досыңмен сөйлес. Үлгі: Сәлем! — Сәлем! — Қалың қалай? — Жақсы.
Мұғалімге ұсыныс: жиі сұрақ қою, толық сөйлеммен жауап беруге үйрету, суреттерді қолдану, оқушыны тыңдау және мадақтау.