Тәуелдік жалғау дегеніміз не?
Заттың біреуге немесе бір нәрсеге меншікті екенін, тән екендігін білдіретін жалғаулар тәуелдік жалғау деп аталады.
Тәуелдік жалғауларының кестесі
| Жақтар | Оңаша / Түрлері | Жекеше түрі (Жалғаулар) | Көпше түрі (Жалғаулар) |
|---|---|---|---|
| І жақ | Менің / Біздің | -м, -ым, -ім | -мыз, -міз, -ымыз, -іміз |
| ІІ жақ | Сенің / Сендердің (Анайы) | -ң, -ың, -ің | -ларың, -лерің, -дарың, -дерің |
| Сіздің / Сіздердің (Сыпайы) | -ңыз, -ңіз, -ыңыз, -іңіз | -ларыңыз, -леріңіз, -дарыңыз | |
| ІІІ жақ | Оның / Олардың | -сы, -сі, -ы, -і | -сы, -сі, -ы, -і |
Дауысты дыбыстан кейін
Сөз дауысты дыбысқа аяқталса, қысқа жалғаулар жалғанады:
Ана + м = Анам (І жақ)
Ана + ң = Анаң (ІІ жақ)
Ана + сы = Анасы (ІІІ жақ)
Дауыссыз дыбыстан кейін
Сөз дауыссыз дыбысқа аяқталса, дәнекер дауысты (-ы/-і) қосылады:
Дос + ым = Досым (І жақ)
Дос + ың = Досың (ІІ жақ)
Дос + ы = Досы (ІІІ жақ)
Дыбыс өзгерістері
Сөз соңындағы п, к, қ дыбыстары тәуелденгенде б, г, ғ дыбыстарына өзгереді:
Кітап → Кітабым
Жүрек → Жүрегім
Ойыншық → Ойыншығы
1-Тапсырма: Тәуелдік жалғауын дұрыс жалға!
Түбір сөзге тиісті тәуелдік жалғауын таңдаңыз
2-Тапсырма: Жақтар бойынша сұрыптау ойыны
Тәуелденген сөзді тиісті жақ бағанына шертіп орналастырыңыз
І-Жақ (Менің/Біздің)
ІІ-Жақ (Сенің/Сіздің)
ІІІ-Жақ (Оның/Олардың)
Сөзді таңдаңыз:
3-Тапсырма: Сөйлемдегі тәуелдік жалғауларын толықтыру
Көп нүктенің орнына тиісті тәуелдік жалғауын белгілеңіз
5.3 Тест: Тәуелдік жалғаулары бойынша білім тексеру
Барлығы 20 сұрақ. Жауап нұсқалары (A, B, C, D) біркелкі үлестірілген.
Тест Тамамдалды!
Сіздің нәтижеңіз: 0 / 20