Адамдар ежелден ірі өзен аңғарларының бойы мен тауалды жазықтарына тығыз қоныстанған. Бұл аймақтар суға, құнарлы жерлерге және шаруашылық жүргізуге қолайлы болған.
Антропогендік немесе техногендік жер бедері — адамның шаруашылық және өндірістік әрекеттері нәтижесінде пайда болған немесе өзгерген жер бедері пішіндері. Мысалы, карьерлер, террикондар, жасанды аралдар мен бөгеттер.
Халық санының өсуі, пайдалы қазбаларды жаппай өндіру, тың жерлерді игеру, құрылыс пен өнеркәсіптің дамуы жер бедеріне түсетін салмақты арттырды. Кейбір аумақтарда әскери және ядролық сынақтар да табиғи ортаны өзгертті.
Мәтінде В. И. Вернадскийдің 1944 жылы ноосфера ұғымын қолданғаны көрсетілген. Ноосфера — адамзаттың саналы әрекеті мен табиғатқа ықпалы маңызды рөл атқаратын кезеңді сипаттайтын ғылыми ұғым.
Негізгі түрлері: ауылшаруашылық, ирригациялық (суландыру), тау-кен-өнеркәсіптік және қорғаныс мақсатындағы жер бедері. Сонымен қатар карьерлер, шахталар, жасанды аралдар, жолдар мен антропогендік террасалар да кездеседі.
Егіншілік пен мал шаруашылығы жердің беткі қабатын өзгертеді. Жайылымды шамадан тыс пайдалану, еңісті жерлерді дұрыс өңдемеу және өсімдік жамылғысын жою топырақ эрозиясын күшейтуі мүмкін.
Ирригациялық жер бедері суару жүйелерін жасау барысында қалыптасады. Оған суару арналары, арықтар, су қоймалары және суландыруға арналған инженерлік құрылыстар жатады.
Пайдалы қазбаларды өндіру барысында карьерлер, шахталар, жыралар мен үлкен қуыстар пайда болады. Жер бетіне шығарылған бос жыныстар үйінділері террикондар деп аталады. Олар табиғи ландшафт пен экологиялық жағдайға әсер етуі мүмкін.
Пайдалы қазбаларды жер астынан өндіру, жерасты құрылыстарын салу және жер қойнауындағы қуыстардың пайда болуы грунттың шөгуіне әкелуі мүмкін. Мәтінде Калифорния мен Мехикода 9 м, Токиода 7 м, Мәскеуде 1 м төмен түсу мысалдары келтірілген.
Қарағандыда көмір шахталарын игеру кезінде жер астында үлкен қуыстар пайда болып, жер бетіне шығарылған бос жыныстар үйілген. Соның нәтижесінде жасанды төбелер — террикондар қалыптасқан. Қазіргі кезде олардың кейбірі абаттандырылып, жасыл желек отырғызу арқылы қайта қалпына келтірілуде.
Эрозия — су ағынының әсерінен топырақ пен тау жыныстарының шайылуы. Дефляция — желдің ұсақ топырақ бөлшектері мен құмды ұшырып әкетуі. Өсімдік жамылғысының бұзылуы және жерді дұрыс пайдаланбау бұл үдерістерді күшейтеді.
Тауалды жазықтарын ретсіз құрылысқа пайдалану және тау етектеріне артық салмақ түсіру жердің жылжуына, опырылуына және сел қаупінің артуына ықпал етуі мүмкін. Сондықтан құрылыс жүргізгенде жер бедері мен геологиялық жағдайды алдын ала зерттеу қажет.
Жыра эрозиясы егістік жерлерді пайдалануға жарамсыз етуі, жолдарды бұзуы және топырақтың құнарлы қабатын азайтуы мүмкін. Оның алдын алу үшін өсімдік жамылғысын сақтау, су ағынын реттеу және эрозияға қарсы шараларды қолдану қажет.
Жер бедерін қорғау үшін эрозияға қарсы шаралар жүргізу, тауалды аумақтарында құрылысты дұрыс жоспарлау, өзен жағалауларын қорғау, шахталардағы қуыстарды қауіпсіздендіру, террикондарды көгалдандыру және бұзылған жерлерді қалпына келтіру қажет.
Мәтіндегі жіктеу бойынша тұрақтылық коэффициенті 100% болса, жер бедері антропогендік өзгеріске ұшырамаған деп қарастырылады. 80–100% — жоғары деңгей, 50–80% — орташа деңгей, 50%-дан төмен — әлсіз деңгей. Көрсеткіш нөлге жақындаған сайын жер бедерінің антропогендік өзгеруі күшейгенін білдіреді.