Негізгі және туынды зат есімді қалай ажыратамыз?
Мәтіндегі тірек сөздерді табу және ашық/жабық сұрақтар қою әдістемесі
Негізгі зат есім (Primary Noun)
Түбір күйіндегі зат есімдер
Ешқандай сөз тудырушы жұрнақсыз, тек түбірдің өзінен тұратын зат есімдерді негізгі зат есім дейміз.
Туынды зат есім (Derived Noun)
Сөз тудырушы жұрнақ арқылы жасалған есімдер
Түбір сөзге немесе басқа сөз табына сөз тудырушы жұрнақ (-шы/-ші, -лық/-лік, -хана, -кер, -шақ/-шек) жалғану арқылы жасалған зат есімдер.
Тірек сөздер (Keywords)
Мәтіннің негізгі түйінін білдіретін сөздер
Тірек сөздер – мәтіндегі басты ойды ашуға көмектесетін ең маңызды сөздер (көбінесе зат есімдер). Олар арқылы мәтіннің мазмұнын оңай болжауға болады.
- Мәтін тақырыбына тікелей байланысты.
- Мәтінде бірнеше рет қайталануы немесе негізгі мағынаны арқалауы мүмкін.
Ашық және Жабық сұрақтар
Тыңдалған материал бойынша сұрақтар түрі
Жабық сұрақтар:
Нақты, бір сөзбен немесе «Иә/Жоқ» деп қысқа жауап беруді талап етеді.
Мөр: «Мәтінде неше кейіпкер бар?»Ашық сұрақтар:
Кең көлемді, ойланатын, дәлелдейтін жауапты талап етеді.
Мөр: «Неліктен бұлай болды деп ойлайсың?»1-Тапсырма: Сөздерді сұрыптау ойыны
Негізгі немесе Туынды зат есім екенін анықтап, тиісті бағанға басыңыз
Негізгі зат есімдер (Түбір)
Туынды зат есімдер (Жұрнақты)
Сөзді таңдаңыз:
2-Тапсырма: Мәтіннен туынды зат есімдерді (тірек сөздерді) танып белгілеу
Төмендегі мәтіннен туынды зат есімдерді басып белгілеңіз
Бүгін ауылдағы кітапханада үлкен жиын өтті. Оған белгілі өнерпаз бен жас ғалым келді. Олар оқушыларға өздерінің балалық шағы мен алғашқы жетістігі туралы айтып берді. Мектептегі оқушылар қонақтарға түрлі сұрақ қойды.
3-Тапсырма: Ашық па, Жабық па? (Сұрақ түрін анықтау)
Сұраққа қарап, оның түрін дұрыс таңдаңыз
4-Тапсырма: Жұрнақ арқылы туынды зат есім жаса!
Түбірге сәйкес сөз тудырушы жұрнақты таңдап, жаңа туынды сөз жасаңыз
5.2 Тест: Негізгі және Туынды Зат есімдер, Тірек сөздер
Барлығы 20 сұрақ. Жауап нұсқалары (A, B, C, D) теңдей таратылған.
Тест Аяқталды!
Сіздің нәтижеңіз: 0 / 20