Сөздер қалай мағына береді?
Тыңдалған материал бойынша тірек сөздерді белгілеуді, ашық және жабық сұрақтар құрастырып, оларға жауап беруді және сөйлеудің қоғамдағы маңызын үйреніңіз.
Оқу мақсаты (3.1.1.1):
Тыңдалған материал бойынша тірек сөздерді белгілеу, ашық және жабық сұрақтарға жауап беру. «Сөйлеу не үшін қажет?» деген сұрақ төңірегінде өз ойын білдіру.
1. Сөздің мағынасы (Тура және Ауыспалы)
Әрбір сөз белгілі бір затты, құбылысты, іс-әрекетті немесе сапаны білдіреді. Сөз мағынасы екі үлкен топқа бөлінеді:
Тура мағына (Прямое значение)
Сөздің ең алғашқы, негізгі және тура атауын білдіретін мағынасы.
Мысал: Алтын сырға (алтын металдан жасалған)
Мысал: Адамның қолы (дене мүшесі)
Ауыспалы мағына (Переносное значение)
Заттардың ұқсастығына қарай тура мағынаның туынды ретінде ауысып қолданылуы.
Мысал: Алтын күз (сары, астықты мезгіл)
Мысал: Сағаттың қолы (тілі/тілшесі)
2. Тірек сөздер (Ключевые слова)
Тірек сөздер — мәтіннің, жұмбақтың немесе әңгіменің негізгі түйінді ойын ұстап тұратын ең маңызды сөздер. Тірек сөздерді тапсақ, мәтін немесе жұмбақтың шешуін оңай ұғамыз.
Жұмбақтағы тірек сөздерге мысал:
«Аяғы бар, басы бар, арқасында тасы бар. Басын ішке тығады, тастан үйі шығады.»
3. Ашық және Жабық сұрақтар
Жабық сұрақтар (Закрытые вопросы)
Тек қысқа, нақты жауапты («Иә», «Жоқ», немесе белгілі бір сан/сөз) талап ететін сұрақтар.
- «Бүгін мектепке келдің бе?» — Иә / Жоқ
- «Қазақ тілі аптасына неше рет болады?» — 3 рет
Ашық сұрақтар (Открытые вопросы)
Толық баяндауды, ойлануды, сипаттауды және өз пікірін білдіруді талап ететін сұрақтар («Неліктен?», «Қалай?», «Не себепті?»).
- «Сөйлеу адам өмірінде не үшін қажет деп ойлайсың?»
- «Жұмбақтың тірек сөздерін қалай таптың?»
4. «Сөйлеу не үшін қажет?»
Сөйлеу — бұл адамның ойын, сезімін, білімін басқаларға жеткізетін ең басты құралы. Сөйлеу болмаса, қоғамда қарым-қатынас пен даму тоқтар еді.
Қарым-қатынас жасау
Адамдармен пікір алысу, достасу және ойын жеткізу үшін.
Білім алу & Түсіну
Мұғалімді тыңдап, жұмбақ пен сұрақтарға жауап беру үшін.
Сезімді білдіру
Қуаныш, реніш және ішкі эмоцияларды басқаға жеткізу үшін.