Заттың көлемін білдіретін сөздер

1. Заттың көлемі деген не?

Заттардың пішіні, түсі сияқты олардың көлемі де болады. Көлем сөздері заттың қаншалықты орын алып тұрғанын, оның үлкен-кішілігін, ұзын-қысқалығын, жуан-жіңішкелігін сипаттайды.

Көлемді білдіретін сөздерге Қандай? деген сұрақ қойылады.

Үлкен / Дәу
Үлкен үй, дәу ағаш

Кіші / Кішкентай
Кіші доп, кішкентай тиін

Ұзын / Қысқа
Ұзын сызғыш, қысқа қарындаш

Жуан / Жіңішке
Жуан кітап, жіңішке жіп

Есте сақта: Үлкен, кіші, ұзын, қысқа, жуан, жіңішке, кең, тар, биік, аласа сөздері заттың көлемін көрсетеді.

2. Тапсырма: Сөйлем құрау

Екі көлемдік сөзді (мысалы: үлкен, кіші, ұзын, биік) қатыстырып 2 сөйлем жазыңыз:

1-сөйлем: 2-сөйлем:

3. Білімді тексеру тесті (15 сұрақ)

1. Заттың көлемін білдіретін сөзді тап:

A) Қызыл B) Үлкен C) Тәтті D) Жүгірді

2. "Кіші доп" тіркесіндегі көлемді білдіріп тұрған сөз қайсы?

A) Кіші B) Доп C) Ойнады D) Оның

3. "Аласа" сөзіне қарама-қарсы көлемдік сөзді тап:

A) Ұзын B) Шаршы C) Биік D) Кең

4. Қай сөйлемде заттың көлемін білдіретін сөз бар?

A) Асан ақ қағаз алды. B) Алма өте тәтті екен. C) Мен мектепке бардым. D) Аулада ұзын ағаш өсіп тұр.

5. "Қысқа" сөзі қандай белгіні білдіреді?

A) Заттың түсін B) Заттың көлемін C) Заттың санын D) Заттың қимылын

6. "Кең бөлме" тіркесіндегі "кең" сөзі қай сұраққа жауап береді?

A) Қанша? B) Не істеді? C) Қандай? D) Кім?

7. Қай сөз заттың көлемін білдірмейді?

A) Дәу B) Ауыр C) Жіңішке D) Тар

8. Сөйлемді толықтыр: "Айбек _____ кітапты сөреге қойды."

A) жуан B) жүгірді C) беске D) ертең

9. "Тар" сөзіне қарама-қарсы көлемдік сөз:

A) Ұзын B) Биік C) Кең D) Үлкен

10. Шардың көлемін білдіретін сөзді тап:

A) Сары шар B) Резеңке шар C) Шаш шар D) Үлкен шар

11. Қай қатарда тек көлемді білдіретін сөздер берілген?

A) Биік, кіші, ұзын B) Жасыл, тәтті, ащы C) Бір, екі, үш D) Оқу, жазу, сызу

12. "Жіңішке" сөзіне қарама-қарсы сөзді тап:

A) Қысқа B) Жуан C) Кішкентай D) Аласа

13. "Кішкентай бала" тіркесінде көлемді білдіретін сөз қайсысы?

A) Бала B) Мектепке барды C) Кішкентай D) Жақсы

14. "Қарындаш" сөзінің көлемін анықтау үшін қай сөзді қолданамыз?

A) Жұмсақ B) Қысқа C) Тәтті D) Әдемі

15. "Дәу" сөзінің мағынасы қай сөзге жақын?

A) Өте үлкен B) Өте кіші C) Өте қысқа D) Өте аласа