Тәрбие сағаты

Тәуелсіздік пен отаншылдық

Бұл бетте оқушыларға арналған ереже, «Менің Отаным» тақырыбындағы тест, «Қазақстан тарихы» викторинасы және «Елге қызмет ету деген не?» атты жағдаяттық мәтін бір жерге жинақталды.

1Ереже

Отанды сүю, ел тарихын құрметтеу туралы түсінік беретін мазмұнды бөлім.

Отанды сүю — жай ғана сөз емес, ол адамның жүрегінде қалыптасатын ең биік сезімдердің бірі. Туған жердің әр тасын, әр көшесін, әр ауылын қадірлеу арқылы біз өзіміздің кім екенімізді, қай халықтың ұрпағы екенімізді терең сезінеміз. Отанға деген сүйіспеншілік ең алдымен өз жеріңді құрметтеуден, ана тіліңді ардақтаудан, ұлттық мәдениетті бағалаудан басталады.

Ел тарихын құрметтеу — өткенді білу, батырларымыздың ерлігін ұмытпау, тәуелсіздікке жету жолында төгілген тер мен еңбекті түсіну деген сөз. Тарихты білу адамға жауапкершілік береді. Өйткені өткенін білетін ұрпақ болашағын да дұрыс құра алады. Қазақ халқының басынан өткен қиын кезеңдері, елді қорғаған ерлері, ғылым мен білімге үлес қосқан тұлғалары — бәрі де жас ұрпаққа үлгі.

Отаншылдық адамның күнделікті ісінен көрінеді: сыныпты таза ұстау, мектеп ережесін сақтау, үлкенді сыйлау, кішіге қамқор болу, табиғатты қорғау, пайдалы еңбек ету — мұның бәрі елге қызмет етудің алғашқы қадамдары. Отанын сүйетін адам өз пайдасын ғана ойламайды, ол қоғамға пайдалы болуға, әділ, еңбекқор, білімді азамат болып қалыптасуға тырысады.

Сондықтан біз ел тарихын ұмытпай, тәуелсіздікті қадірлеп, бірлікті сақтап, ортақ құндылықтарды құрметтегенде ғана берік қоғам құра аламыз. Отанды сүю — болашаққа сеніммен қарау, ал тарихты құрметтеу — сол болашақтың негізін сақтау.

2Тапсырма: «Менің Отаным»

Төмендегі тест сұрақтары оқушының Отан туралы түсінігін, туған жерге сүйіспеншілігін және негізгі мемлекеттік ұғымдарды қаншалықты білетінін тексереді.

1. «Менің Отаным» дегенде ең алдымен нені түсінесің?

2. Отанға деген сүйіспеншілікті қалай көрсетуге болады?

3. Туған жерді қадірлеудің ең дұрыс мысалы қайсы?

4. Қазақстанның тәуелсіздігі халық үшін неліктен маңызды?

Жауаптарыңды белгіле де, «Тексеру» батырмасын бас.

3Викторина: Қазақстан тарихы

Бұл бөлімде тарихи білімді кеңейтуге арналған қысқа викторина берілген. Сұрақтар Қазақстанның тарихына, мемлекеттік рәміздерге және ұлттық мұраға байланысты құрастырылған.

Қазақстан тарихы — елдің өткені мен бүгінін жалғайтын үлкен рухани қазына. Бұл тарихта сақтар дәуірінен бастап, түркі мұрасы, Қазақ хандығының құрылуы, ұлттың азаттық жолындағы күресі, тәуелсіз Қазақстанның қалыптасуы сияқты маңызды кезеңдер бар. Әрбір кезең өзінен кейінгі ұрпаққа сабақ береді. Тарихты білу — тек даталарды жаттау емес, ол халықтың өмір сүру салтын, арманын, күресін және жетістігін түсіну.

Қазақстан тарихындағы ірі оқиғалар мен тарихи тұлғалар елдің дамуына ерекше ықпал етті. Хандар мен билер, батырлар мен ағартушылар, ғалымдар мен мемлекет қайраткерлері ұлттың бірлігі мен рухын сақтауға атсалысты. Сол себепті тарихты құрметтеу — өткенге тағзым ғана емес, болашаққа жауапты көзқарас.

1. Қазақ хандығының құрылуы нені білдіреді?

2. Тарихты білу не үшін қажет?

3. Тарихи тұлғаларды құрметтеу деген не?

4. Қазақстан тарихы бізге қандай ой береді?

Жауаптарыңды таңдағаннан кейін тексеруге болады.

4Жағдаят: «Елге қызмет ету деген не?»

Бұл бөлімде оқушыға ойлануға, пікір айтуға және азаматтық көзқарасын қалыптастыруға арналған ұзақ мәтін берілген.

Жағдаят мәтіні

Бір күні сыныпта «Елге қызмет ету деген не?» деген тақырыпта әңгіме басталды. Бір оқушы елге қызмет ету деген тек үлкен қызмет атқаратын адамдардың жұмысы деп ойлады. Екіншісі болса, елге қызмет ету әркімнің өз орнында адал болуы, жақсы оқу, еңбек ету және айналасына пайда келтіруі деп түсіндірді.

Мұғалім олардың пікірін тыңдап отырып, нағыз елжанды азамат болу үшін міндетті түрде үлкен лауазымда жүру қажет емес екенін айтты. Елге қызмет ету — күнделікті өмірде дұрыс әрекет жасаудан басталады. Мектепте тәртіп сақтау, сабақты жауапкершілікпен оқу, достарына қолдау көрсету, ата-анаға көмектесу, табиғатты аялау, қоғамдық мүлікті қорғау — мұның бәрі отанға қызмет етудің қарапайым, бірақ маңызды түрлері.

Сондай-ақ елге қызмет ету адамның өз қабілетін дамытып, оны қоғам игілігіне жұмсауымен де өлшенеді. Біреу дәрігер болып халықтың денсаулығын қорғайды, біреу мұғалім болып білім береді, біреу инженер болып жаңа мүмкіндік жасайды, енді біреу өнерімен, еңбегімен немесе спорттағы жетістігімен елдің атын шығарады. Демек, елге қызмет ету — өз ісіңді сапалы атқарып, қоғамға пайда тигізу.

Осы жағдаят оқушыға бір маңызды ой тастайды: Отанға шынайы қызмет ету — жүректегі сезім мен күнделікті әрекеттің бірлігі. Елді сүю — тек мақтан сөз айту емес, пайдалы іс жасау, еңбекқор болу, білімді болу, заңға бағыну, бірлікті сақтау және өз халқыңның болашағына жауапкершілікпен қарау.

Талқылауға арналған сұрақтар

1. Сенің ойыңша, елге қызмет ету деген не? Өз сөзіңмен түсіндір.

2. Күнделікті өмірде оқушы өз Отанына қалай пайда тигізе алады?

3. Неліктен білім алу мен еңбек ету елге қызмет етудің маңызды бөлігі болып саналады?

4. Қандай адамды «елжанды азамат» деп айтуға болады?

5. Егер сен болашақта өз мамандығың арқылы елге қызмет еткің келсе, қандай сала таңдар едің?

Қорытынды ой: Елге қызмет ету — әр адамның өз міндетін адал орындауы, жақсы тәрбие, білім, еңбек, жауапкершілік және қоғамға пайдалы болу арқылы көрінеді. Осындай қасиеттер елдің дамуына жол ашады.