🌍 Топтық тапсырмалар: Табиғатты зерттейтін ғылымдардың зерттеу нысандары
1
Ғылым жүйесі, оның бағыттары мен жіктелуі
01
Ғылым дегеніміз не және ол қандай негізгі бағыттарға бөлінеді?
▼
Ғылым – адам мәдениетінің ең бір көне, маңызды және өте күрделі компоненттерінің бірі. Бұл – бізге табиғатты өзгертуге және оны адамның қажеттіліктеріне лайықты етуге мүмкіндік беретін өте үлкен білім әлемі. Ғылым 3 түрлі бағытқа бөлінеді: жаратылыстану, техникалық, қоғамдық және гуманитарлық.
02
Жаратылыстану ғылымдары жүйесінің басты ерекшелігі мен міндеті қандай?
▼
Жаратылыстану ғылымының міндеті – табиғат заңдарын зерттеу және оларды адам мүддесі үшін пайдалануға көмек көрсету. Бұл ғылымдардың жүйесін сатылап көрсетуге болады, ондағы әрбір саты (басқыш) өзінен кейінгі ғылымға негіз болады және өзінің алдындағы ғылымның деректеріне сүйенеді.
03
Ғылыммен айналысудың мәні туралы қандай екі түрлі көзқарас бар?
▼
Мәтінде екі түрлі пікір берілген. Біріншісі — өмірде алға қойған мақсаттарға (кәсіби өсу, мансап, материалдық жағдай жасау) қол жеткізу үшін ғана айналысу. Екіншісі — ғылымды әлемді танудың ғажайып құралы деп есептеп, оның кейбір құпияларын барлап білу, бұл өте қызықты әрі тартымды.
2
Жаратылыстану ғылымының іргетасы — Физика және Химия сатысы
01
«Жаратылыстану» сөзі қандай мағына береді және оның физикамен байланысы қандай?
▼
«Жаратылыстану» (жаратылыс – табиғат) сөзі табиғат туралы білімді білдіреді. Латынша «natura» сөзіне сәйкес келеді. Ежелгі грекше табиғатқа «физис» («фюзис») сөзі өте жақын, алғашында табиғат туралы мағлұматтардың барлығы физикаға жатқызылатын.
02
Неліктен физика жаратылыстанудың іргетасы болып саналады және оның ең маңызды бөлімі қайсы?
▼
Физиканың зерттеу нысаны – денелер, олардың қозғалысы, түрленуі мен пішіндері. Бүгінгі күні физика заңдарын білмейінше, жаратылыстану ғылымдарының бірде-біреуімен айналысу мүмкін емес. Оның ішіндегі ең маңызды бөлімі — механика болып табылады.
03
Химия сатысы нені зерттейді және ол қандай негізгі бөлімдерге бөлінеді?
▼
Келесі саты — химия, ол химиялық элементтерді, олардың қасиеттерін, түрленуін және қосылыстарын зерттейді. Химия өз ішінде органикалық және бейорганикалық химия, сонымен қатар материалдар химиясы және басқа да бөлімдерге бөлінеді.
3
Биологиялық, Жер туралы және Ғаламды зерттейтін ғылымдар
01
Биология ғылымы нені зерттейді және оның құрамынан қандай салаларды бөліп айту керек?
▼
Биология — жасушалар мен одан туындайтындардың барлығын зерттейтін, жанды заттар туралы ғылым. Оның негізінде химиялық элементтер туралы мағлұматтар жатыр. Биологиялық ғылымдардың ішінен ботаниканы (өсімдіктер патшалығы) және зоологияны (жануарлар әлемі) ерекше бөліп айту керек.
02
Жер туралы ғылымдар тобына не кіреді және олардың қарастыратын негізгі мәселесі қандай?
▼
Жер туралы ғылымдар тобына цитология, генетика, геология, география, экология және т.б. кіреді. Олар физикалық, химиялық және биологиялық құбылыстардың күрделі үйлесімі болып табылатын біздің ғаламшардың құрылысы мен дамуын қарастырады.
03
Жаратылыстанудың баспалдақ-сатысын қандай ғылым аяқтайды және оның ерекшелігі неде?
▼
Бұл баспалдақты космология аяқтайды, ол Ғаламды біртұтас нәрсе ретінде зерттейді. Құрылымы мен жаратылысын зерттейтін астрономия мен космогония осының бөлігі. Осы деңгейде физикаға жаңаша оралу жүзеге асып, жаратылыстанудың циклдік әрі тұйықталған сипатын көрсетеді.